जोडून येणारे शब्द व त्यांचे अर्थ
अ ते ज्ञ पर्यंत.....
अकट चिकट - चोरवंदळ
अकट विकट - अतिशय मोठा
अकडं तिकडं - अव्यवस्थित
अकरनकर - हट्टी, दुराग्रही
अकराळ विकराळ - भयंकर (अक्राळ विक्राळ)
अकांड तांडव - रागाने ओरड
अक्कल बाज - हुशार
अगट विगट - मंद, आळशी
अगड तगड - क्षुल्लक वस्तू (सटरफटर)
अगड तबड - शिळेपाळे, जाडे भरडे अन्न
अगल्या बगल्या - आश्रित
आग्निपरीक्षा - अग्निदिव्य
अगापिछा - संबंधी
आग्निपात्र - इस्रीचे यंत्र
अग्नियंत्र - बंदूक, तोफ
अघळ पघळ - ऐस पेस, सेल
अंगत पंगत - मुलांचा एकत्र जेवणाचा प्रकार
अचकट विचकट - वाईट, अश्लील
अचक बोचक - गेर पद्धतीने, अस्ताव्यस्त
अचकल दचकल - वाईट अन्न
अचका विचका - गोंधळ, गुंतागुंत
अचका गचका - धसका, अपस्मार, फेफरे यांनी बसणारा हिसका
अचट बोचट - अर्धे मुर्धे कमी जास्त
अचडे बचडे - लाडके मूल
अचरट प्चरट - कोरडे, बेचव
अजात शत्रू - शत्रू नसलेला
अटक चटक - चेष्टा, रवेळ
अटक मटक - र्वेळ
अटपा आटप - आवराआवर, निरवानिरव
अटाअट - वाण, उणीव. टंचाई
अटापीट - छळणूक, गांजणूक
अटांग पटांग - लांबलचक
अठोनी वेठोनी - पीळदार
आटापाणी - पीठ व पाणी, रोजचा शिधा
आटोकाट - पराकाष्ठेचा, अत्यंत, पूर्ण
आट्या पाट्या - एक महाराष्ट्रीय रवेळ
आणिबाणी - संकट प्रसंग
आदळ आपट - आदळणे व आपटणे, आपटा आपटी
आनंदी आनंद - रवृप आनंद
आपट धोपट - आपटणे, आपटा आपटी
आंबट गोड - आंबट व गोड यांचे मिश्रम
आबड धाबड - ओबड धोबड, बेडोल
आबळा गोबळा - सर्व दिशास व्यापून असणारा
आबादी आबाद - भरभराट
आंबट चिंबट - आंबट
आयात निर्यात - आवक जावक
आयाबाया - शेजारणी पाजारणी
आकड निवड - पसंती, आवड नावड
आमने सामने - समोरा समोर
आवळे जावळे - जुळे
आरोह-अवरोह - चढ-उतार
आलीगेली - नफातोटा, जमारवर्च
आवक््ट चाक्ट - भसते सलते
आवती भोवती - आजूबाजूला, आसपास
आस्कळ विस्कळ - ऐसपेस
आस्कार हुस्कार - हुंदके देणे, श्वासोच्छवास
आशानिराशा - इच्छा-अनिच्छा
आहाळबाहाळ - संपूर्ण, विस्तीर्ण
आळसमळस - ऐसपेस
आळाटाळी - ढिलाई, चेंगटपणा
आळाटोळा - अंदाज
इकडे तिकडे - आजुबाजूला, येथेतेथे
इवले इवले - लहान
इन मिन साडेतीन - छोटा संसार
इमाने इतवारे - प्रामाणिकपणाने, एकनिष्ठेने
इडा पिडा - दुःरवे, संकटे
उकसाबुकसी - ओऑक्साबोक्षी
उरवळा उरवळ - विस्कटणे, मोकळे करणे
उरवाळी पारवाळी - वैगुण्य, दोष, कमीपणा
उगरा बागरा - उग्र, कू, भयानक
उगवित पागवित - सोईसोईने, थोडेथोडे
उघडा बोडका - रवुला, मोकळा, नागवा
उघड वाघड - उघडपणे, प्रसिद्धपणे
ऊचकळ्या बुचकळ्या - बुडत्या माणसाच्या पाण्यातील गटांगळ्या
उचका उचक - घाईने ओढणे, फसविणे
उचमपचम - उठाठेव
उचलबांगडी - हकालपट्टी करणे
उचला उचल - घाईने सामानाचे स्थलांतर करणे
उजळ पाजळ - स्वच्छ, सतेज
उजवा डावा - फरक
उजूबुजू - आदर, मान, मर्यादा
उटाउटी - उठाउठी, तात्काळ, त्वरेने
उठसूट - कारणाशिवाय करण्याची क्रिया
उठाठेव - रवटपट
उडतउडत - अस्पष्टपणे
उडवा उडवी - टाळाटाळी, उधळपट्टी
उतळपातळ - गप्पा, प्रौढी
उत्तमोत्तम - उ्त्क्ट
उत्तरोत्तर - क्रमाक्रमाने, हळूहळू
उतळपातळ - थोडेथोडे
उन्हातान्हाचा - भर दोन प्रहरचा
उधळ माधळ - उधळेपणा
उधार उसनवार - बिनव्याजी कर्ज
उपज निपज - जन्म आणि वाढ, उदय आणि प्रगती
उपासतापास - कडक त्रत, व्रतनियम
उरलासुरला - शिल्लक राहिलेला
उलगा उलग - आवराआवर, समाप्ती
उलाघाल - उलाढाल, क्रांती
उलटा पालटा - उलथा पालथा, गोधळ
उठता बसता - वेळी अवेळी
उष्टे खरकटे - जेवणानंतर पानात राहिलेले
उसने पासने - उसनवारी, उधारी
ऊन पाऊस - सूर्यप्रकाश व पाऊस
क्रषीमुनी - साधूसंत
एकट दुकट - एरवाद दुसरा, एकटाच
एकनिकी - एकी; जूट
एकमेक - परस्पर
एकमेळ - ऐक्य
एकांती लोकांती - गुप्त किंवा प्रकट, रवाजगी किंवा सार्वजनिक
एकलकोंडा - एकांताप्रिय
एडगुळ बेडगुळ - ओबडधोबड
एरडबेरड - बेडोल
ऐशआराम - चैन, सुरव, ऐष आराम
ऐलपेल - या व त्या बाजूचा
ऐलतीर पैलतीर - या व त्या बाजूचा किनारा
ऐसपेस - विस्तीर्ण, प्रशस्त
ओकसाबोकशी - मोठ्याने हेल काढून रडणे
ओघळ निघळ - वेडा वाकडा प्रवाह
ओढाओढ - रवेचारवेच, गर्दी
ओढाताण - पैशाची टंचाई
ओढून ताणून - कसेतरी, कष्टाने
ओबड धोबड - वेडेवाकडे, बेढव
ओवळा सोवळा - अपवित्र-पवित्र
ओळरव पाळरव - परिचय
ऑडक चोडक - ओबडधोबड, लहान मुलांचा रवेळ
ओर॒स चोरस - सभोवार, भोवती
ओषध उपचार - वैद्यकीय उपचार
अंरवण पंरवण - धान्याप्रमाणे पसरणे
अंगकाठी - अंगाची ठेवण, देहयष्टी
अंथरुण पांघरूण - बिछाना व पांघरायचे वस्त्र
अंधार कोठडी - एकांत वासाची शिक्षा देण्याची रवोली
अंडाळ बंडाळ - अव्यवस्था, गेरसोय
कडनिकड - निकडीचा प्रयत्न
कडाफोड - आदळ, आफ्ट
कच्ची बच्ची - लहान मुले
कडी कोयंडा - दाराची कडी
कडी कुलपे - दाराची कडी व कुलूप
कमी अधिक - कमी जास्त
कडे लोट - ऱ्हास, शिक्षा म्हणून डोंगर कड्यावरून ढकलणे
कपडालत्ता - कापडचोपड, वस्त्र, काफ्ड
कडोकडी - जोराने, नेटाने
कमजादा - कमी जास्त, कमी अधिक
करार मदार - वचन, बोली
कर्मकांड - धर्मरकर्म
कर्मयोग - दैव, योगायोग
कर्मकथा - दु:रवद कहाणी
कर्मकटकट - कंटाळवाणे, तापदायक
कर्मसंन्यास - कर्माचा त्याग
कर्ण कटू - कर्कश, कठोर
कलाकोशल्य - कलाकुसर. कलेत नेपुण्य
कर्मधर्म - वर्तन, कृत्य
कसाबसा - मोठ्या कलाने, प्रयासाने
कसकसणे - अंग दुरवून येणे
कहिबहि - कधीमधी, कधीतरी
कागद पत्र - पत्र, चिठ्ठी इ.
काऊ-चिऊ - कावळा चिमणी, लहान सहान
काट कसर - काटाकाट, रवर्च कमी करणे
काटे कुटे - बारीकसारीक लाकडे, अडथळा
काटेकोर - बारीक, सूक्ष्म, व्यवस्थित
काथ्याकूट - निरर्थक चर्चा, वाद
कानाडोळा - दुर्लक्ष
कानामात्रा - अक्षर चिन्हे
कांदा भाकरी - जेवण, गरिबांचे जेवण
कानीकपाळी - अरवंड (ओरडणे)
कानाकोपरा - सर्वत्र. कानाकोचा
काबाडक - मेहनत, श्रम
काम काज - लहान मोठे काम
काडी-कुटका - गवताचा तुकडा, अल्पशी गोष्ट
कामधंदा - उद्योग
कामचलाऊ - तात्पुरता उपयोगी पडणारा
कामचुकार - काम चुकविणारा
कामसाधू - स्वार्थी
कायदा कानून - न्याय
कार्यकर्ता - लोकांची सेवा होसेने करणारा
कार्यतत्पर - कार्यात निमग्न
कालवा कालव - ढवळा ढवळ, घोटाळा
कातत्रयी - कधीही नाही
काल पुरुष - यम
कावरा बावरा - भयभीत, गोंधळलेला
काळासावळा - सावळा
काळ झोप - मृत्यूच्या वेळची झोप
काळरात्र - भयंकर संकटाची रात्र
काळवेळ - वेळकाळ, समय
काळ पुरूष - यम, त्यासाररवा क्रूर पुरुष
काही बाही - थोडेसे, भलतेच
किडूक मिडूक - बारीक सारीक दागिने
किडा मुंगी - जीवजंतू
कुच कामाचा - अगदी निरुपयोगी
कुजबुजणे - हळूहळू बोलणे
कुरबुर - धूसपस, तंटा
कुल परंपरा - चाल, रीत
केरकचरा - केराप्रमाणे निरुपयोगी पदार्थ
केरकसपट - अगदी क्षुल्लक वस्तू
केर पोतेरे - झाडलोट, पाणी भरणे इ.
केरवारे - केरकचरा
केरपाणी - झाडलोट
कोड कोतुक - कोतुक, लाड, आवड
कोकण पट्टी - कोकण किनारा
कोलवा कोलव - चुकवा चुकव, टाळाटाळ
खटाटोप - मोटी तयारी, बेत
खबरबात - समाचार, बातमी
रक्डी सारवर - रक्डे जमलेली सारवर
खरेदी विक्री - माल रवरेदी करून तो परत विकणे
खडा जंगी - जोराचे भांडण, लढाई
खाचरवळगे - चढउतार, विषमता, रवाचरवोच
खाणाखुणा - संकेत, आठवणीचे चिन्ह
खातर जमा - रवात्री, विश्वास
खालोरवाल - योग्यतेने किंचीत कमी
खापरतोड - निपणतूचा/पणतूचा मुलगा (नातवाचा किंवा नातीचा नातू)
ख्याली खुशाली - स्वस्थता, गंमत
खाऊन पिऊन - तृप्त, रवाऊन पिऊन समाधानी
खाणे पिणे - अन्न, भोजन, सवाद्य पदार्थ इ.
खारीक रवोबरे - सुका मेवा
खेळी मेळी - सलगी
खेळ रवंडोबा - नाश
खोटेनाटे - असत्य
खोगीर भरती - व्यर्थ लोकांची भरती
गप्पागोष्टी - रिकामपणाच्या गोष्टी
गगन मंडल - आकाशाची पोकळी
गणगोत - नातेवाईक, सोयरेधायरे
गल्लीबोळ - लहान रस्ता
गडबड गोधळ - धांदल
गद्धे पंचविशी - तारुण्याचा काळ
गरम नरम - फार थंड व फार गरम नसलेले
गण मेत्री - जन्म पत्रिकेतील गणांमधील मेत्री
गर्भ श्रीसंत - जन्मापासून श्रीमंत
गरीब गुरीब - गोरगरीब
गंगा जमुना - अश्रू
गंगा भागीरथी - वयस्क विधवा, गंगेचे पवित्र पाणी
गज-घंटा - हत्तीच्या गळ्यातील घंटा
गंमत जंमत - चेन, मजा
गृहकलह - घरगुती तंटा
गाईगुरे - गुरे
गाई वासरू - गुरे
गाठ भेट - भेटी
गाडी-घोडा - वाहन
ग्राम देवता - गावचा प्रमुरव कुलदेव
ग्रहगती - ग्रहांचा वाईट परिणाम
ग्रामपंचायत - गावची व्यवस्था पाहणारी संस्था
गारेगार - अतिशय गार
गुरू-दक्षिणा - विद्याभ्यास संपल्यावर गुरूस द्यावयाची देणगी
गुरू-संप्रदाय - गुरुमार्ग, गुरूने घालून दिलेली परंपरा
गुंता गुत - घोटाळा, गोधळ
गुरे ढोरे - गुरे
गुजगोष्ट - गुपित
गैरवाजवी - अयोग्य, अन्याय
गेर फायदा - अयोग्य फायदा
गेर समजूत - चुकीची समजूत
गेर सोय - अडचण. त्रास
गेर मसलत - मूर्वपणाचा बेत
गोर गरीब - गरीब व दरिद्री
गोरा गोमटा - सुंदर रुपाचा
गोब्राह्मण - गाय आणि ब्राह्मण, गरीब ब्राह्मण
गोरा मोरा - पांढरा पडलेला
गोरक्षण - कसायापासून गाय वाचविणे
गोडी गुलाबी - भलेपणा, मेत्री
गोड धोड - गोडाचे जेक्ण
गोपाळकाला - सर्वाचे जेवण्याचे डबे एकत्र करणे
गोळाबेरीज - तात्पर्य, सारांश
गोरापान - अतिशय गोरा
गोडबंगाल - लबाडी, युक्ती, रहस्य
घरदार - घर व संसार
घर कोंबडा - नेहमी घरात राहणारा
घर बार - घरदार, प्रपंचाचा पसारा
घायकुती - उतावळेपणा
घाई गर्दी - अगदी गडबड, गर्दी
घातपात - ठार मारणे, नाश
घाई गडबड - अगदी गडबड, घाई घाईने
घुसळ रवांब - दही घुसळण्यासाठी रवी ज्याला बांधतात तो रवांब
घेवाण देवण - व्यवहार
घोडा गाडी - घोड्याची गाडी
घोडा मेदान - परीक्षेची कसोटी
घोडे बैल - घोडे व बैल
घोडचूक - अक्षम्य चूक
घोडकुदळ - उपवर झालेली पण लग्न न झालेली मोठी मुलगी
चकडमकड - सोंगढोंग, चालढील
चकनाचूर - सत्यानाश, नायनाट, चकाचूर, पूड, भुगा
चकरमकर - युक्त्या, डावपेच
चक्का चक्की - उघड भांडण, हमरी तुमरी
चक्रपाणी - सुदर्शन चक्क धारण करणारा विष्णू
चक्रीपुराण - एकाच बैठकीवरून अनेकांनी सांगितलेले पुराण
चंगीभंगी - दुर्व्यसनी
चट्टामट्टा - फडशा, रवाऊन संपविणे
चढउतार - कमी जास्त
चटणी भाकरी - गरीबांचे साधे जेवण
चंद्रप्रभा - एक ओषधी गोळी
चंद्रग्रहण - चंद्रास लागलेले ग्रहण
चंद्रमणी - एक काल्पनिक रत्न
चपलगती - वेग
चरणरज - पायधूळ
चरणतळ - तळपाय
चरणामृत - पायांचे तीर्थ
चलनवलन - चालणे, वागणे, हालचाल
चलबिचल - अस्थिरता
चवढव - गोंधळ, भानगड
चवल्यापावल्या - कच्चीबच्ची; मोड
चंबूगबाळे - भांडीकुंडी, सामानसुमान
चहाफराळ - चहा व नास्ता
चाटकेडुटके - रवेळण्यातील भांडीकुंडी, चूलबोळकी
चांडाळ चौकडी - चार वाईट माणसांचा समुदाय
चारा पाणी - गुरांचे रवाणे
चाल चलन - आचार, वर्तन, वागणूक
चांगले चुंगले - चांगलेसे
चिपुटचिंगळी - चिटपारवरू
चिरगुट पांघरूण - अथरापांघरायचे
चिवून चावून - काटकसरीने
चिठी (विटठी) चपाटी - लहानसे पत्र
चिरी मिरी - लहानशी लाच, बक्षिशी
चिरे बंदी - घडीव दगडाचे बांधकाम
चिली पिली - मुले बाळे
चिरकाल - दीर्घ काळ
चुकूनमाकून - निर्हेतुकपणे
चुरचोबडा - वटवट्या
चुडेदान - सोभाग्य
चुकला माकला - चुकून राहिलेला
चुनरवडा - चुन्याचा रवडा, निवडक रत्न, चपळ
चूकभूल - विस्मरणाने झालेला दोष
चेंगराचेगंर - चेपाचेपी
चेंदामेंदा - चुराडा, नाश
चेष्टा कुचेष्टा - टवाळकी
चेष्टा मस्करी - थटटा
चोरूनमारून - लपूनछपून
चोळामोळा - चुरडणे
चोरी चपाटी - चोरी, दरोडा
चोर बीर - चोर वगेरे, चोरविलटे
चोरी लबाडी - रवोटेपणा, कपटीपणा
छान छोकी - डामडौल, दिमारव
छिन्न विच्छिन्न - छिन्न भिन्न, अस्ताव्यस्त
छेलछबीली - नरवरेबाज, देरवणा
छोटा मोठा - लहान मोठा
जमीन जुमला - रवेडेगावातील जमीन
जड जवाहीर - सोने, रत्ने इ.
जनरूढी - लोकांची चाल, रीत
जन्मकुटाळ - कुचेष्टा करणारा
जपजाप्य - धार्मिक कृत्य, जपतप
जंतरमंतर - जादूटोणा
जन्म मरण - जन्म मृत्यू, जनन मरण
जन्म सावित्री - जन्मसवाशीण
जमीन दोस्त - सर्वस्वी नाश झालेला
जयस्तंभ - स्मारक म्हणून उभारलेला रवांब
जलप्रलय - सर्व पृथ्वी पाण्यात बुडून जाते तो काळ
जसा तसा - जसा येईल तसा, कसाबसा
जय विजय - विष्णूचे दोन द्वारपाल
जय पराजय - जीत व पराजित, हार जीत
जन जागरण - जन जागृती
जगजाहीर - प्रसिद्ध
जन प्रवाद - बाजारगप्पा, जनरीत
जन रीती - लोकांची प्रवृत्ती
जन्मगाठ - जन्मभर टिकणारा संबंध
जन्मदरिद्री - जन्मापासून दरिद्री
जय गोपाळ - नमस्काराचा पर्याय शब्द
जल क्रीडा - जलविहार
जातपात - जातगोत, जात जमात
जाती स्वभाव - जन्म स्वभाव, जातीनुसार स्वभाव
जाड जूड - लठ्ठ, धष्टपुष्ट
जाळपोळ - नासधूस
जाबजबाब - बोलण्याचे चावुर्य
जाणता अजाणता - कळत नकळत
जातकुळी - जात, वंशासंबंधी माहिती
जिरवाजिरव - निरवा निरव, छपवा छपवी
जीवश्च कंठश्च - जीवलग
जीव जंतु - लहान किडा
जुलूम जबरी - बलात्कार, जुलूम
जुना पुराणा - फार दिवस वापरलेली वस्तू, जुनवट, जीर्ण
झगडा बिगडा - वादविवाद, भांडण, तंटा
झाडे झुडपे - झाडांचा समुदाय (झाड झाडोरा)
झाड लोट - झाडून साफ करणे
झाड पाला - ओषधाच्या उपयोगी पाला, वनस्पती
झाकपाक - जेवणानंतरची उरली सुरली कामे
झुंजुक मुंजुक - पहाटेचा संधी प्रकाश, झुंजुमुंजू
झोंबा झोंबी - ओढाओढ, हिसकणी
टंगळ मंगळ - टाळाटाळ, चुकवा चुकव, बेपर्वाई
टकामका - निश्चलपणे, चकित होऊन
टकेटोणपे - अडथळे, संकटे
टाणा टोणा - जादुगिरी, मंत्रतंत्र
टापफटेप - उंचवटे, टेकाडे
टापटीप - सुव्यवस्था
टापस टीप - पुरेपूर, प्रसंगानुरूप
टाळाटाळ - भूलथाप, चालढकल
टोले जंग - मजबूत, बळकट
टोळभैरव - उडाणटप्पू, रिकामटेकडा
ठाकठीक - सुव्यवस्था, नीटनेटका, ठीकठाक
ठाकून ठोकून - प्रसंगानुरूप
ठाला ठेल - भरगच्च, रवच्चून भरलेले
ठाव ठिकाणा - पत्ता, मागमूस
ठायी ठायी - ठिकठिकाणी
ठेवरेव - भांडवल, संचय
ठोकतापीर - भांडरवोर
डरांव डरांव - बेडकाचे ओरडणे
डगमग - लटपट, डळमळीतपणा, अस्थिरता
डचमळणे - रवळबळणे, वर उसळणे
डबडबणे - अश्रूंनी भरून येणे
डायाडोल - भयभीत
डावपेच - रवेळातील खुबीदार डाव
डावाउजवा - व्यवहारोपयोगी चावुर्य
डाळ भात - साधे जेवण
डागडुगी - लहानसहान दरुस्ती
डाम डोल - डोलदार, छानछोकी, थाटमाट
डोळे मोड - नेत्र संकेत
डोंगर दरी - डोंगर व दरी असलेला भाग
डोंगर पठार - सपाट प्रदेश
ढकला ढकली - विनाकारण वेळ घालविणे
ढवळा ढवळ - उलाढाल, गोधळ
ढवळा पवळा - बैलांची जोडी
ढाल ढकल - चालढकल, दिरंगाई
ढाल-तलवार - लढाईची (मारामारीची) साधने
तन मन धन - सर्वस्व, शरीर मन व संपत्ती
तप्तमुद्रा - दीक्षा घेताना तांब्या पितळेच्या मुद्रा तापवून अंगावर चिन्हे उमटवितात
तर्क ज्ञान - अनुमान करण्याची शक्ती
तर्क कोशल्य - कल्पना करण्याचे चावुर्य
तडका फडकी - झटापट, तात्काळ, तरकाफरकी
तडफडाट - चडफडाट
तरवार बहादूर - शूर, रणगाजी (तलवार - तरवार)
तडजोड - सलोरवा, समेट
तप्तशूल - तापविलेला सूळ
तर्क व्ति्क - कल्पना, अनुमान, अंदाज
तर्क विद्या - वादविवादपटुता, अंदाज करण्याची कुशलता
तंटा बरवेडा - बोलाचाली, भांडण
ताट वाटी - जेवणाची तयारी
ताकडा तुकडा - लहान मोठा तुकडा
तारंतार - तंतोतंत, बरोबर
तारतम्य - श्रेठ कनिष्ठ भाव. बरेवाईटपणा
ताळमेळ - देश काल इ. चा मेळ
तान मान - योग्य व अनुकूल परिस्थिती
तांब्या पेला - पाणी पिण्यास लागणारी भांडी
ताजा तवाना - प्रफुल्ल, टवटवीत
तिरव्ट मीठ - मीठ मसाला
तिरसट - विडरवोर
त्रिमूर्ती - ब्रह्मा, विष्णू, शंकर या तिघांचा मिळून झालेली मूर्ती
त्रिभूवन - स्वर्ग, मृत्यू व पाताळ हे तीन लोक
त्रिवर्ग - तिघेजण, उत्कर्ष, साम्य, ऱ्हास ह्या तीन अवस्था, तीन पुरुषार्थ
तेल फणी - केस नीट करणे, केस विंचरणे
तेज:पुंज - तेजस्वी
तेरी मेरी - हमरी तुमरी, अरेतुरेवर आलेले भांडण
तैल वित्र - तेलाच्या रंगांनी काढलेले वित्र
तोळामासा - थोड्या प्रमाणात
तोडमोड - किडुकमिडुक, मोडकी-तोडकी
त्रेधा तिरपीट - ओढाताण, तारांबळ
जंतर मंतर - जादूटोणा, मंत्रतंत्र
थकला भागला - दमलेला
थय थय - आनंद, मोज किंवा राग व्यक्त करण्यासाठी नाचणे
थांग पत्ता - सुगावा, ठाव
थातूर मातुर - अर्थहीन, निरर्थक
थाटमाट - डोल, डामडौल
थोडा थोडका - अल्प प्रमाणात
दगडधोंडा - दगड
दगाबाजी - कपट, ठकबाजी
दगेबाज - अप्रामाणिक
दगा फटका - कपट, लबाडी
दम छाट - श्वासोच्छवास निरोधनाची शक्ती
दमदाटी - धाकदपटशा
दळण कांडण - मोलकरणीची घरातील ढोबळ कामे
दहीभात - दह्यात कालविलेला भात
दंगामस्ती - गडबड, गोंधळ
दडप शाही - अरेरावी, जुलमी अंमल
दरी दरडी - उंच सरवल
दस्तऐवज - हक्क पत्र, प्रमाण पत्र
दर्या सारंग - नावाडी, रवलाशांचा नायक
दस्तरवत - सही
दळण वळण - परिचय, व्यवहार
द्ादृष्ट - नजरानजर, परस्पर दर्शन
दंत कथा - लोककथा, शास्त्रप्रमाणविरहित गोष्ट
दाणा पाणी - निर्वाह, पोट भरणे
दाणा गोटा - धान्यधुन्य,. डाळी
दाणादाण - सेरावेरा पळणे, पांगापांग
दान धर्म - परोपकाराची धार्मिक कृत्ये
दानशूर - दानवीर, दान देण्यात शूर
दावेरवोरी - शत्रुत्व, वेर
दान धर्म - पुण्यासाठी कलेले दान
दाग दागिने - अलंकार
दान पात्र - दान देण्यास योग्य
दातकडी - दातरिवेळी
दिवाबत्ती - दिवे
दिलदारी - उदारता
दिलहवाल - अस्वस्थ
दिवसा ढवळ्या - भरदिवसा
दिवाळी दसरा - सणाचा दिवस
दीन दुःरवी - दीन दुबळे, केविलवाणा, अनुकंपनीय
दिवस रात्र - सतत
दुजाभाव - मनाचा दुटप्पीपणा, आत एक बाहेर एक अशी वृत्ती
दध दुभते - दृध, दुभते पदार्थ
द्रदृष्टी - कुशाग्र बुद्धी
दुराचरण - निंद्य. वाईट वागणूक
दध भात - दध आणि भात, मेजवानीच पण विनयाने उल्लेर करण्याचा शब्द
देवाण घेवाण - देवघेव, व्यवहार
देवर्धर्म - धार्मिक कार्य, नवस करणे, देवपूजा
देवदानव - सुरासुर
देव देवता - देवता, परमेश्वर
देव दर्शन - देवाचे दर्शन
देव क्रषी - देवर्षी, नारद
दैवगती - नशीब
धकाबुकी - धक्का डुक्की, धक्के व बुक्के यांचा मार
धडधाकट - शाबूत, अव्यंग
धनदौलत - संपत्ती, मालमत्ता
धरपकड - गुन्हेगार, चोर यांना पकडण्याची क्रिया
धरसोड - चंचलता, अस्थिर
ध्ष्ट्पुट - गुबगुबीत, निकोप, धटटाकटटा
धरतीमाता - भूमाता, जमीन
धनुष्य बाण - ऐतिहासिक काळातील लढाईचे साधन
धर्मरकर्म - आचार, वर्तन
धर्मयुद्ध - न्याय युद्ध, निष्कपट युदृध
धनधान्य - संपत्ती, घरदार, मालमत्ता इ.
धागादोरा - संबंध, पत्ता
धावाधाव - पळापळ, घाईने इकडे तिकडे पळणे
धान्य धुन्य - भात, गहू, ज्वारी इ. धान्य
ध्यानीमनी - अंत:करणातील सर्व अवस्था व्यापणे
धावत पळत - अतिशय वेगाने, लवकर
धांगड धिंगा - गोंधळ, दांडगाई
धुमधडाका - गोंगाट, दणदणाट
धुमाकूळ - गोंधळ, दंगामस्ती
धेडगुजरी - अनेक भाषांची ख्विचडी
धोपट मार्ग - सरळमार्ग, परंपरागत चालत आलेली रीत, पफ्दधत
धोतर जोडी - दोन धोतरांची एक जोडी
नरवशिरवात - आपादमस्तक, सर्व शरीरभर, पायाच्या नरवापासून शेंडीच्या अग्रापर्यंत
नंगानाच - निर्लज्जपणाचे वर्तन
नजर बंदी - जाढुगिरी, हातचलारवी
नटूत थटूत - सजून, नटटापटटा करून
नंदीबैल - संकेताप्रमाणे वागणारा
नन्नाचा पाढा - प्रत्येक गोष्टीला नकार देणे
नरकुंजर - गणपती, नस्श्रेष्ठ
नफातोटा - फायदा व नुकसान
नदी नाले - लहान मोठे पाण्याचे प्रवाह
नगरवासी - शहरात राहणारे
नकार घंटा - नाकबूल करणे
नटवा नटवी - नरवरेबाज
नवरा बायको - दंपती, पती पत्नी
नवनवती - तारुण्याची आरंभदशा
नवरा नवरी - नवदंपती, वर आणि वधू
नगार रवाना - वाद्यांचा काररवाना, देऊळ
नव वघू - नवी नवरी
नव भूमी - नवीन भूमी, नवीन ठिकाण
नाव लौकिक - प्रसिद्धी, कीर्ती
नाक कान - अवयव
नामो निशान - अस्तित्व. नावकुल, संबंध
नाच गाणे - नाचगाण्याचा कार्यक्रम
न्याय नीती - न्याय निवाडा, न्याय, रवरेपणा
नावगाव - नाव निशाण, संबंध, नावकुल
निमक हराम - कृतघ्न, बेईमान
निमक हलाल - कृतज्ञ, विश्वासू
निशाणबाजी - नेम मारणे, वेध
निवासस्थान - घर
निम्माशिम्मा - अर्धेगुर्घे
निसर्ग रम्य - निसर्ग सोंदर्य, स्वाभाविक सॉंदर्य
निसर्ग प्रेम - निसगीवरील प्रेम
निज गुरव - स्वत:चे तोंड
निळे काळे - निळा व काळा रंग मिळून झालेला हिरवा रंग, निस्तेज
निळा शार - निळे शहर (शार-शहर)
निळा सावळा - सावळा
नेत्रपल्लवी - नेत्र संकेत, खुणेची भाषा
नोकर चाकर - सेवक, चाकर, दास
नोक झोक - नरवरा, थाटमाट
पडझड - मोडतोड
पही पाहुणा - वाटसरू, आतिथी, पे पाहुणा
पक्षपात - कैवार
पशुपक्षी - प्राणीमात्र
पळवा पळवी - पळापळ, धावाधाव
पहिला वहिला - प्रथमचा
पदोपदी - पावलो पावली, क्षणोक्षणी, वारंवार
पदर मोड - स्वत: रवर्च करून
पंचयज्ञ - पांच प्रकारचे यज्ञ, ब्राह्मणाने करावयाचे यज्ञ
पाऊल वाट - अरूंद वाट, पायवाट
पालापाचोळा - कचरा, निरर्थक वस्तू
पाटपाणी - जेवणाची तयारी
पांढरपेशा - उच्च वर्णीय
पाताळयंत्री - गूढ, कारस्थानी
पानसुपारी - विड्याचे साहित्य, पोस्त, लांच
पायपोस - चप्पल, पादत्राण
पायगुण - शुभाशुभ शकून
पांढऱ्या पायाचा - अपशकुनी, वाईट पायगुणाचा
पांढराफटक - निस्तेज
पालनपोषण - संरक्षण, सांभाळ
पावलोपावली - वेळोवेळी, पदोपदी
पाच पन्नास - थोडेसे
पाने फुले - देवाच्या पुजेसाठी फुले व पाने
पाऊस पाणी - पाऊस, पीक इ. पर्जन्यमान
पांढरा शुभ्र - अतिशय पांढरा
पालुपद - वारंवार म्हणणे, ध्रुपद
पाहुणा राउळा - पे पाहणा, पाहुणा बिहुणा, पाहुणा
पाठोपाठ - पाठीमागून, मागोमाग, लागोपाठ
पास नापास - निकाल
पाने बिने - पाने इ.
पांढरा कावळा - अप्राप्य वस्तू
पायपीट - विना कारण चालण्याचे श्रम
पिवळा जर्द - पिवळाधमक, अतिशय पिवळा
पिढ्यानपिढ्या - वंशपरंपरागत
पीक पाणी - पीक
पृसतपास - रवोल चोकशी
पेच प्रसंग - विपत्ती
पैसा अडका - पेसे, पे पेसा
पोरे बाळे - मुले
प्रसंगावधान - संकट समयी भांबावून न जाणे
फट फजिती - फजिती, अपमानकारक य्थिती
फसवा फसवी - फसवणूक
फंद फितुरी - दगलबाजी;, कारस्थान
फाटका तुटका - मोडका तोडका
फाकड पसारा - फापटपसारा, अवास्तव मांडलेला पसारा
फाटाफूट - वेगळे होणे, ताटातूट, विभक्त
फिरवा फिरव - उलटसुलट, उलथविणे, रवालीवर करणे
फुकट फाकट - फुकट, मोफत
फेर फटका - इकडे तिकडे फिरणे, भटकणे
फेका फेक - भिरकाविणे
फौज फाटा - सेन्य व त्या बरोबर असणारे लोक, साहित्य इ. फोज, सेन्य
बकध्यान - साध्ुत्वाचे ढोंग
बरे वाईट - मरण, नाश
बहिणभावंडे - भावंडे, बहीण भाऊ, जवळचे नातेवाईक
ब्रह्मघोटाळा - गोंधळ, आचारविचारांची अव्यवस्था
बनवा बनवी - एकमेकांना बनविणे
बाजारहाट - बाजार रवरेदी, बाजारपेठ
बापलेक - कडील व मुलगा किंवा मुलगी
बाग बगीचा - फुलबाग, मळा
बागुलबोवा - भीती वाटण्यासाठी उभे केलेले सोंग
बाजार डुणगे - फोजे बरोबर असणारी अवांतर माणसे
बाड बिछाना - बाड बिस्तरा, सामानसुमान
बाप जन्मी - सर्व आयुष्यात, जन्मापासून आजपर्यंत
बाल्यावस्था - बालपण
बाळी बुगडी - बारीकसारीक दागिने
बारीकसारीक - किरकोळ, बारीक
बाळगोपाळ - लहान मुले
बाळकडू - बाळघुटी, कडू ओषधे उगाळून पाजतात ते
बालबोध - सुलभ, सुबोध, लहान मुलांना समजेल असे
बाया बापड्या - बिचाऱ्या बायकांचा
बित्तवातमी - नक्की बातमी, बित्तं बातमी
बिनधोक - निश्चित
बिनडोक - विचार न करणारा, मूर्र्व
बिनतोड - बिनचूक, सर्वोत्कृष्ट
बीजारोपण - बी पेरणे
बुद्धी पुर:सर - मुद्दाम, जाणून बुजून
बेभरवशी - फसव्या
बेल भंडार - एक प्रकारचा शपथ विधी
बेरीज वजाबाकी - हिशेब
*बैल गाडी - बैल जोडलेली गाडी
बोलघेवडा - वाचाळ वटवट करणारा
बोलाचाली - संभाषण
भरत भेट - राम व भरत यांची भेट
भक्त वत्सल - भक्तावर अती प्रेम करणारा
भरमसाट - पुष्कळ, अमर्याद
भक्तीभाव - भक्तीयुक्त प्रीती, पूज्यतेचा भाव
भले मोठे - रवृप मोठे
भलतासलता - कोणीतरी, कोणतातरी
भात भाकरी - जेवण, (भाजी, भाकरी, पोळी इ.)
भाऊ बंदकी - बंधुत्वाची वागणूक
भाकड कथा - बाष्कळ गप्पा, कंटाळवाणी गोष्ट
भांडी कुंडी - सर्व प्रकारची भांडी
भाजी पाला - फळ भाजी व पाले भाजी, कंदमुळे इ.
भाकर तुकडा - भूक भागविण्यासाठी थोडेसे रवाणे
भाऊ भाऊ - भावंडे
भांडण तंटा - भांडण, कलह
भीड भाड - संकोच, पर्वा, मुर्वत
भुई सपाट - भुईस लागून, भुपृष्ठ
भूत पिशाच - भुते रवेते, मृतांची छाया
भेदाभेद - भेदभाव, परकेपणाची भावना, फरक
भोळाभाबडा - साधा भोळा, भोळासांब
भोसका भोसकी - मारामारी
मनकवडा - दुसऱ्यांचे मन वेधून घेण्याची शक्ती असलेला
मंत्र तंत्र - जादूटोणे, डावपेच
मराठा मोळा - मराठे लोकातील चालीरीती
मरतुकडा - अतिशय अशक्त मनुष्य, रोडका
मनमुराद - आनंददायक, मनसोक्त
मनमिळाऊ - सर्वांशी मिळून मिसळून वागणारा
मन:कामना - अंत:करणातील इच्छा
मनमोकळा - रवुल्या अंत:करणाने, संकोच सोडून
मर्कट चेष्टा - माकड चेष्टा, पोरकट चाळे
मागमूस - पत्ता, चाहूल
मान मरातब - आदर सत्कार, बहुमान
म्हातारा कोतारा - म्हातारा, वृद्ध, वयस्क
मातापितर - आईवडील, मातापिता
मारपीट - रवृप मारणे, मारहाण
मामा भाचे - नातेवाईक, मामा व भाचा
माया ममता - दया, माया, स्नेह, प्रीती
मायलेकी - आई व मुलगी, माय लेकरे, माय माऊली
मागे पुढे - आगे मागे, केव्हा ना केव्हा
मान अपमान - आदर-अनादर
माल मसाला - सामग्री, उपयुक्त वस्तू
मान पान - आदर सत्कार, मान सन्मान
मीठ भाकर - जेवण, गरिबीचे जेवण
मीठ मिरची - मसाला, चव आणणारे पदार्थ
मुले बाळे - लहान थोर सर्व मुले
मूठमाती - पुरण्याचा अंत्यसंस्कार
मेटाकुटी - महत्प्रयास
मेवा मिठाई - तऱ्हेतऱ्हेची फळे व मिठाई
मेलोमेल - रवृप दूरपर्यंत
मोडतोड - नासधूस
मोडका तोडका - मोडकळीस आलेला
मोल मजूरी - मजुरी घेऊन केलेली लोकांची कामे
यथाशक्ती - आपल्या शक्तीप्रमाणे
यथायोग्य - योग्य दिसेल तसे, अनुरूप, रुढीनुसार
यथाविधी - नियमानुसार
यथासांग - पूर्णपणे, कोणती ही गोष्ट कमी न करता
यथातथा - कसा तरी, कष्टाने, जेमतेम
यश अपयश - मानापमान, स्तुती किंवा निंदा
याता यात - हेलपाटा, त्रास, कष्ट
येर जार - येरझार, रवेपा, हेलपाटा
रक्त बंबाळ - रक्ताने मारलेला
रंगढंग - एकंदर देरवावा, युक्ती, चाळा
रंग रंगोटी - घर किंवा चेहरा रंगविणे
रत्न जडित - रत्ने बसविलेला
रमत गमत - घाई न करता, बिनत्रासाने, सहज
रहाट गाडगे - चांगली व वाईट परिस्थिती, नशीबाचे फेरफार, व्यवहार
रत्ने माणके - मूल्यवान रवनिज पदार्थ
रंगबहार - आनंदाची लुट, मोज, सुरव
रडत राऊत - रडवा मनुष्य, रडतराव
रडत रवडत - मोठ्या कष्टाने, रेंगाळत, नाइलाजाने
रंजलेले गांजलेले - पीडीत, दु:स्ित
रंगभंग - विरस, आनंदाचा नाश
रदबदल - मध्यस्थी, वाटाघाट
रानी वनी - जंगलात
रान फुले - जंगली फुले
राजा राणी - राजा व राणी, विनोदी जोडपे
राजे महाराजे - सम्राट, राजे व महाराजे
राग लोभ - दु:रव व आनंद
राम राज्य - न्यायाचे व प्रजेचे रक्षण करणारे राज्य
राष्ट्रद्रोह - राष्ट्राशी शत्रुत्व
रान पारवरे - रानातील पारवरे
राम रगाडा - गर्दी, पराकाष्टेची दाटी
राजे रजवाडे - राजे, संस्थानिक, सरदार इ.
राख रांगोळी - नाश, विध्वंस
राग रंग - रागाची लक्षणे
रिकाम टेकटा - निरुद्योगी
रीतभात - रीतीरिवाज
रूपलावण्य - सोंदर्य, बांधेसूदपणा
रूसवा फुगवा - हट्ट, राग आणि चरफड
रोखठोक - उधारीचा नसलेला (रोरव), स्पष्ट
रोगराई - लहानमोठे रोग
लघाळ मावशी - गप्पा मारणारी बाई
लपत छपत - चोरून, गुप्तपणे
लहान सहान - बारीक सारीक, हलका
लक्षावधी - लारवो
लग्नकार्य - लग्न समारंभ, मंगल कार्य
लता वेली - वेली
लघळ पघळ - अतिशय बडबड
लंबा-चोडा (वक््डा) - लांबलचक
लग्न-बिग्न - लग्न आदि समारंभ
लहान थोर - लहान आणि मोठा
लाकूड फाटा - घर बांधण्यासाठी लागणारे लाकूड विटा इ.
लाजकोंबडा - लाजाळू, भिडस्त
लाजलज्जा - लाज, मर्यादा
लांडा कारभार - नसती लुडबुड, उठाठेव
लांब लचक - प्रशस्त, अवाढव्य
लांडी लबाडी - लहान मोठी लबाडी, फसवणूक
लालन पालन - सांभाळ, संगोपन
लाडी गोडी - लाडकेपणा
लाच लुचपत - लाच, अप्रामाणिकपणाची देवाण घेवाण
लाल भडक - अतिशय तांबडा
लागे बांधे - नातीगोती
लांब सडक - लांब रस्ता
लांडगे-कोल्हे - हिंस्त्र फ्शु
लुंगा सुंगा - बारीक, क्षुद्र, नालायक
लुळापांगळा - कमजोर, व्यंग असलेला
लेचापेचा - अशक्त, कमजोर
लेकरे बाळे - मुले बाळे
लोक-परलोक - इहलोक व परलोक
लोट पोट - लोळण, बेसुमार, मोज, आनंद
लोणकडढी (थाप) - समयानुसार ठेवून दिलेली (थाप), रोटी बातमी
लोणकळे (तूप) - ताजे साजूक (तूप)
वज्रघात - मोठी आपत्ती
वजन माप - प्रमाण
वरण भात - साधे जेवण
वर्ण धर्म - व्यवहार, जातीला योग्य असा आचार
श्रत वैकल्य - श्रताची अपूर्णता, नेम, त्रते
वर रवाल - उंचसरवल, विषम रीतीने
वर्णहीन - जातीहीन
वर्ण क्रम - अक्षरांचा क्रम
वृक्षवाटिका - बाग, उपवन
व्यथा वेदना - दु:स्व, वेदना
क्टहुकुम - ताबडतोब अमलात येणार्या कायद्याचे फर्मान
वडील धारा - घराण्यात शिस्त रारवण्याचा अधिकार असलेली व्यक्ती
वरचष्मा - वरचढपणा, वर्चस्व
वरदहस्त - मोठ्यांचा आशीर्वाद, वर देण्यासाठी उचललेला हात
वरदक्षिणा - वधूचा प्रिता वरास देतो ती रक्कम
वहिवाट - चाल, रीत, व्यवस्था
वाडवडील - पूर्वज, वडील माणसे
वास्तपस्त - विचारपूस
वाईटसाईट - निरुपयोगी, निरर्थक
व्यापार उदीम - व्यवहार, कामधंदा
वादळ वारे - तुफान
वाकडा तिकडा - वक्र
वाटा घाटी - चर्चा, वादविवाद, वाटाघाट
वाक् बगार - कुशल, पटाईत
वाचाळ पंचविशी - बडबड लावणे
वाणसोदा - वाणसवदा, किराणा माल
वाजत गाजत - धुम धडाक्यात
वाजागाजा - प्रसिद्धी, गवगवा
वाटचाल - प्रवास
वादविवाद - चर्चा
वारे माप - प्रमाणाबाहेर. विसंगत
विघ्नसंतोषी - दुसऱ्यांच्या कामात विघ्न आलेले पाहून संतोष मानणारा
विचारपूस - वास्तपुस्त, चोकशी
विधिघटना - नशीब, प्रारब्ध, कर्मगती
वितंडवाद - अट्टाहासाने रवोटा पक्ष स्थापन करण्यासाठी वादविवाद
विनासायास - श्रमाशिवाय
विरहव्यथा - विरहामुळे, होणारे दु:रव
विल्हेवाट - उधळपट्टी, व्यवस्था, योग्य योजना
विश्वासघात - विश्वास दारववून फसवणूक, बेइमानी
विस्मय चकित - आश्रर्यचकित
वेडा वाकडा - वाकडातिकडा
व्यासपीठ - उच्चासन, पुराणिकांचे आसन
शत पावली - जेवाणानंतरच्या फेऱ्या
शरीर प्रकृती - शरीराची ठेवण, स्वभाव
शंरवशिंपले - समुद्रात राहणार्या काही प्राण्यांची घरे
शतमूर्र्व - अत्यंत मूर्र्व
शहाणा सुरता - बुद्धीमान, हुषार व देरवणा
शरीर यष्टी - शरीर ठेवण, अंगकाठी
शब्द पाल्हाळ - शब्दावडंबर, शब्दजाल
शर पंजर - बाणांचा पिंजरा, पलंग
श्रम जीवी - मेहनती
श्रमदान - समाजासाठी विनामूल्य कष्टाचे काम करणे
शिळापाका - उरलेसुरलेले जेक्ण
शिवाशिव - स्पृश्य व अस्पृश्य यांचा गोंधळ
शिकला सवरलेला - शिक्षण घेतलेला, शिक्षित
शिवण टिपण - शिवणकाम
शिरोमणी - मुकुटमणी, श्रेष्ठ इसम
शिपाईप्यादे - जासूद, सैनिक
शीघ्चकोपी - रागीट, तापट
शेजारपाजार - शेजार
शेठसावकार - सावकार, व्यापारी
शेंडेफळ - अरवेरचे मूल
शेती भाती - शेतीवाडी, शेती, शेत जमीन
शेला पागोटे - बहुमानाची वस्त्रे
शेणसडा - पाण्यात शेण घालून जमिनीवर शिंपडणे
शेळ्या मेंढ्या - पाळीव जनावरे, बुद्धिबळातील एक डाव
शे दोनशे - शंभर-दोनशे
षोडशोपचार - विधीपूर्वक केलेले काम, पूजेचा विधी
सकट निकट - एकूण सगळे
संगतीसोबती - स्नेही, दोस्त, संगतसोबत
सगा सोयरा - नातेवाईक, सगेसोबती, सगे संबंधी, सोयरा धायरा
सडपाताळ - किरकोळ अंगाचा, रोडका
सणवार - सणबीण,
सदलाबदल - अदलाबदल
समज उमज - पूर्ण जाणीव, ज्ञान
सर मिसळ - मिश्रण, एकत्रीकरण
स्वयंपाक पाणी - जेवण
सटरफटर - किरकोळ
सदा सर्वदा - नेहमी, सतत
सरळसोट - सरळ
सणसुदी - सणाचा दिवस
सडा सारवण - झाडलोट
समुद्रमंथन - समुद्र घुसळणे
वादविवाद - वाटाघाट
सल्यापसल्य - चांगळे वाईट
समुद्रमेरवला - पृथ्वी
सवतासुभा - स्वतःचे असे निराळे
सती सावित्री - पतिव्रता, साध्वी
सटी सामासी - क्वचित प्रसंगी, कधीतरी
सत्ययुग - चार युगातील पहिले युग, सुवर्णयुग,
सत्वनिष्ठ - सत्व न सोडणारा
सल्लामसलत - विचार विनिमय, हितवाद
सरसकट - सरासरी, एकत्रितपणे
सत्य-असत्य - रवरेरवोटे
सर्वसामान्य - सर्वास लागू होणारा
सारवरभात - सारवर व केशर घालुन केलेला भात
साद पडसाद - प्रतिध्वनी
साधाभोळा - सरळ, स्वभावाने गरीब
सागरतीर - समुद्रतीर, समुद्र किनारा
सांड लवंड - सांडासांड, सोडणे, पालथे करणे
साडी चोळी - स्त्रियांचा पोषारव
साज-शृंगर - थाटमाट, सजणे, नटणे
सारवर झोप - अरुणोदयाच्या वेळची झोप
साधा सिधा - सरळ, एकमार्गी, निष्कपट
सांज सकाळ - नेहमी
सामान सुमान - चीज वस्तू, सामग्री, साहित्य
स्नान संध्या - स्नान व संध्या, देवपूजा
सांग सुगरण - नुसती तोंड पाटील की करणारी
सांगा वांगी, सांगोवांगी - ऐकीव गोष्ट
साधक बाधक - अनुकूल व प्रतिकूल, योग्य अयोग्य
सासुरवाडी - पत्नीचे माहेर
साळीमाळी - समाजातील काही वर्ग
साफसफाई - स्वच्छता, साफसुफी
साधुसंत - साधू आणि संत
स्त्री-पुरुष - पतीपत्नी, पुरुष व सिरिया
सुरव-सोहळा - आनंददायक प्रसंग
सुईदोरा - सुई आणि दोरा
सुकाळसोदा - अत्यंक स्वस्त मालाची देवघेव
सुरंगाठ - सहज सुटण्यासाररवी गाठ
सुतराम - जरासुद्धा (नाही)
सुदामपोहे - गरीब माणसाची भेट
सुतोवाच - सुचविणे, सांगण्यास किंवा बोलण्यास सुरवात करणे
सेवासुश्रूषा - आजारी माणसाची काळजी घेणे
सोनेनाणे - सोने व इतर किमती वस्तू
सोक्षमोक्ष - गुंतून पडळेल्या व्यवहाराचा काही तरी कायमचाशेवट करणे, मोकळीक
सोयरे सूतक - लागे बांधे
सोवळे ओवळे - शुद्धतेने राहण्यासाठी सोवळेपणाची स्थिती
हरीवदन - हरीचे नामस्मरण
हरिचंदन - केशर, पिवळा चंदन
हसवाहसवी - हास्य
हलकी सलकी - कमी दर्ज्याची, कमी प्रतीची
हवा पाणी - वातावरण
हळदीकुंकू - सोभाग्यदर्शक, हळद कुंकू
हसतरवेळत - मजेत, हासत बागडत
हरि पाठ - विठ्ठल भक्तीपर अभंग
हवा पालट - हवेत बदल
हमरीतुमरी - हंबरातुंबरी, जोराचे भांडण, हमरातुमरी
हकनाक - हकनाहक, विनाकारण
हर हुन्नर - प्रत्येक कोशल्य, कसब
हाड वैर - अत्यंत तीव्र व फार जुने वेर
हात घाई - अती घाई
हातचलारवी - हस्त चापल्य, नजरबंदीचा कारभार
हातानिराळा - हातावेगळे, घेतलेले काम संपविणे
हाल अपेष्टा - नाना प्रकारची संकटे, आपत्ती
हाव भाव - भावनादर्शक अभिनय
हृदय शून्य - निर्दय, क्रूर
हाल हवाल - हकीकत, वर्तमान, हालअपेष्टा
हाडी मासी - शरीराने, अंगकाठी, शरीर रचना
हास्य विनोद - थट्टा मस्करी
हिरवा-निळा - रंगाची छटा
हिरवा गार - गडद हिरवा
हिरवा पिवळा - रंगाची छटा
हेकेरवोर - हट्टी, दुराग्रही
हेवेरवोर - व्देशी, मत्सरी
हेवादावा(हेवादेवा) - शत्रूभाव, व्देश, मत्सर
हेबती गेबती - अजागळ
हैदोसदुल्ला - हैदोस, गोंधळ
होमहवत - होम, यज्ञ
होसमोज - चेन, इच्छा
क्षमा याचना - क्षमेची भिक्षा मागणे
क्षणोक्षणी - पावलो पावली, प्रत्येक क्षणास
क्षीरसागर - दुधाचा समुद्र
क्षेम कुशल - कुशल क्षेम समाचार
ज्ञान विज्ञान - शास्त्रीय ज्ञान
ज्ञानदीप - बुद्धीरूपी दिवा
ज्ञान कोश - ज्ञानाचा कोश (सिंग्रह)
ज्ञान अज्ञान - ज्ञान आणि अज्ञान
ज्ञान साधना - ज्ञान संपादन करणे
ज्ञान सागर - ज्ञान रूपी सागर
ज्ञान मंदिर - शाळा, ज्ञान प्राप्त होण्याचे ठिकाण
