जगण्याचे सामर्थ्य देणाऱा काव्यसंग्रह म्हणजे-आयुष्याच्या पानावर.

 जगण्याचे सामर्थ्य देणारा काव्यसंग्रह म्हणजे- आयुष्याच्या पानावर*

      पुण्याचे ज्येष्ठ कवी अरुण पुराणिक यांचा नुकताच प्रकाशित झालेला "आयुष्याच्या पानावर" हा काव्यसंग्रह वाचनात आला. कवी अरुण पुराणिक हे हाडाचे शिक्षक भावी पिढी घडवण्यासाठी आयुष्य खर्ची घालणारे, सेवानिवृत्ती नंतर २८ वर्षांनी म्हणजे वयाची पंच्याहत्तरी ओलांडल्यावर कवितेच्या प्रेमात पडले. हे फार महत्वाचे आहे. आयुष्यात जे कांही अनुभव आले त्यातूनच अनुभवांची शिदोरी सोबत घेऊन आयुष्याची पानं उलगडत आपले अनुभव शब्दांच्या माध्यमातून कवितेच्या रूपात मांडणारे कवी अरुण पुराणिक यांच्या कविता माणसाला संकटा समोर हतबल न होता जगण्याचे सामर्थ्य देऊन जातात.

        संग्रहाचे मुखपृष्ठ खूप विचार करायला लावणारे पण वास्तवाचे सत्य दर्शन करणारे आहे.त्यावर एक रिकामी खुर्ची आहे आणि खिडकीत दोन पक्षी आहेत. पक्षी कसला तरी वीचार करत खिडकीतून बाहेर डोकावत आहेत. मानवाचे आयुष्य ही असेच असते. प्रत्येकाला एक दिवस आपली खुर्ची सोडावी लागते.प्रत्येकाला या जगाचा निरोप घ्यावाच लागतो हे अंतिम सत्य आहे.

            कवी अरुण पुराणिक यांनी अनेक संकटांचा सामना करत साहित्य क्षेत्रामध्ये वयाची पंच्याहत्तरी ओलांडल्यानंतर कवितासंग्रह काढणारे पहिलेच कवी असावेत. आयुष्य संपत आल्यानंतर आयुष्याच्या पानांवर कडू-गोड,सुख-दुखत आठवणी, त्याग,विरह, प्रेम आलेले सर्व अनुभव प्रत्येक पानावर उमटवत गेले. या काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन २०सप्टेंबर २०२० ला आर्या प्रकाशन पुणे यांनी केले असून या काव्यसंग्रह मध्ये एकूण ६० कविता आहेत. या काव्यसंग्रहाला प्रस्तावना प्राध्यापक विजय काकडे पुणे यांची असून या काव्यसंग्रहाचे मूल्य फक्त पन्नास रुपये आहे.पण यातली प्रत्येक कविता खुप आशयघन व मानवाला जगण्याचे सामर्थ्य देणारी आहे.या काव्यसंग्रहाची सुरुवात गणरायाला शब्द सुमने अर्पण करून ते थेट विसावा घेई पर्यंत आहेत.

            विचारात देव | देव आचारात |

            देवा आधारात | कल्याणात ||

     या वरील अभंगाच्या ओळीतून देव कोठे आहे? असा जर कोणाला प्रश्न पडत असेल तर देव माणसाच्या विचारात आहे. देव माणसाच्या आचारात आहे. देव माणसांत आहे. देवळाबाहेर जर एखादा मुलगा भुकेने व्याकूळ होऊन बसला असेल आणि  त्याच मंदिरात लोकं देवावर दुधाचा अभिषेक करत असतील तर त्याला काही अर्थ नाही. खरा देव हा माणसात लपला आहे. ते ओळखा आणि अडचणीत असलेल्या माणसांला आधार द्या. तरच देव तुम्हांला पावेल. त्यातच तुमचे कल्याण आहे... असे कवीला वाटते.

           चारा चोचीत पिलांच्या चिमणी देई.

           गोठ्यात वासरांना चाटतात गाई 

           उपमा कशाची देऊ वात्स्ल्यमूर्ती आई...!!

        जशी चिमणी आपल्या पिलांसाठी रानावनात भटकून चोचीत चारा आणते. तशाच गोठ्यातल्या गाई व ममत्वपूर्ण आपल्या वासरांना चाटतात.अगदी त्याप्रमाणेच आपणाला जन्म देणारी आई वात्स्ल्याची खरी मूर्ती आहे. या वात्स्ल्यमुर्ती आईला कशाची उपमा देऊ ? आईचे उपकार कधीही न फिटणारे आहेत. या वरील ओळींमधून कवींनी मर्मदर्,शी प्रेमरूपी वात्सल्याचे दर्शन घडवले आहे. संवेदनशील मनाचा कवी अप्रतिम शब्दरचना करूणरसात काव्य करतो.

               स्थायिभाव हा अविरत सेवा

               भक्कम पाया आदर्श विचारांचा 

               शस्त्र म्हणून घेतले सदविचारा

               शिक्षक असा मी समाज घडविता...!!

              प्रत्येक माणसांचा एक स्थायीभाव असतो. त्यात प्रेम,राग, हेवा,मत्सर,आपुलकी, जिव्हाळा,त्याग, सेवा इत्यादी गुण माणसांच्या ठायी असतात. पण कवि अरुण पुराणिक यांचा स्थायीभाव म्हणजे अविरत सेवा हे त्यांचे व्रत आहे. हा गुण त्यांच्या ठायी ठासून ठासून भरलेला आहे. त्यांच्या आयुष्याचा भक्कम पाया म्हणजे त्यांचे आदर्श विचार. त्यांच्या जोरावर ते आयुष्याची पाने अलगदपणे पलटवीत आहेत. सदविचारांना कवीने शस्त्र म्हणून हाती घेतले आहे. ज्या माणसांच्या ठायी सद् विचार आहेत तो मनुष्य कधीही पराभूत होऊ शकत नाही. ते एक शस्त्र आहे. सद्गुणांचे शस्त्र ज्याच्या हाती असेल तो कधीच भरकटणार नाही.गुन्हे करणार नाही. भ्रष्टाचार करणार नाही. सद् विचारांच्यांच वाटेने जाणार आणि हा बदल फक्त एक शिक्षक करू शकतो. असाच मी एक शिक्षक आहे. समाज घडविणारा असे कवी मोठ्या अभिमानाने सांगतो.

               बहारदार हरित वृक्ष

               देतात प्राणवायू 

                त्यांच्याच कृपेने 

               लाभते मानवास आयु....!!

                 हरित वृक्ष माणसाला प्राणवायू देतात. त्याच बरोबर पाने, फुले-फळे,अनेक औषधे देतात. हरित वृक्ष नसते तर मानवाला ऑक्सिजन मिळाले नसते. त्यासाठी सर्वांनी वृक्ष लावायला पाहिजे. त्यांचे जतन, संगोपन, आणि संवर्धन केले पाहिजे.त्याच्याच कृपेने मानवाला हे आयुष्य मिळाले आहे असे कवीला वाटते.निसर्गावर भरभरून प्रेम करणारा कवी आपल्या शब्दांच्या माध्यमातून व्यक्त होताना दिसतो.

          कवी अरुण पुराणिक यांच्या कविता निसर्गावर प्रेम करायला लावणाऱ्या,वेळेचे महत्व सांगणाऱ्या,देशाप्रती प्रेम व्यक्त करणाऱ्या,क्रांतिकारकांबद्दल ऋण व्यक्त करणाऱ्या, माणसांत  देव शोधायला सांगणाऱ्या, देवावर श्रद्धा असणार्‍या,बहिणींशी नाते जोडणाऱ्या,मित्रत्वाचे प्रेम सांगणाऱ्या,कर्तव्यनिष्ठा, साहित्य व संस्कृती जपणाऱ्या, त्यागी जीवन जगणाऱ्या, संकटावर मात करून नव्या उमेदीने जगण्याचे सामर्थ्य देणाऱ्या कविता थेट काळजाला भिडणा-या आहेत. आयुष्य कसं जगावं यासाठी प्रत्येकाने आवर्जून वाचावा असाच काव्यसंग्रह म्हणजे आयुष्याच्या पानावर.

    कवी अरुण पुराणिक यांना पुढील आयुष्यासाठी भरभरून शुभेच्छा...!!

समीक्षिका लेखिका शिक्षिका कवयित्री 

कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे 

तालुका जिल्हा वाशिम

मो.९७६८६६३२५७

बालकांच्या भावविश्र्वाशी नाते जोडणारा बालकवितासंग्रह म्हणजे पक्षी आणि प्राणी गाऊ त्यांची गाणी होय...

*बालकांच्या भावविश्वाशी नाते जोडणारा काव्यसंग्रह म्हणजे- "पक्षी आणि प्राणी गाऊ त्यांचे गाणी"*

         बुलढाणा जिल्ह्यातील कवी रामदास लक्ष्‍मण राजेगांवकर यांचा "पक्षी आणि प्राणी गाऊ त्यांची गाणी" हा बालकविता संग्रह नुकताच वाचण्यात आला. अतिशय सुंदर असे मुखपृष्ठ, दर्जेदार बांधणी असलेला आणि विद्यार्थ्यांनी कितीही हाताळले तरी टिकणारा, उत्तम दर्जाचे मुखपृष्ट असणारा बालकवितासंग्रह...मुखपृष्ठावर नावाला साजेसे, बालकांना बालवयात जंगलातले प्राणी काऊ, चिऊ, खूप आवडतात. सर्व प्राणी पक्षी असलेले बोलकी चित्रे मुखपृष्ठावर आहेत. तसेच अंतरंगात ही रंगीत चित्रे आहेत लहान बालकांना रंगीत चित्र त्यातल्या त्यात कार्टून चे चित्रं खूप आवडतात. या कवितासंग्रहाला प्रस्तावना कवी गणेश भाकरे यांची असून एकूण ४३ पानांचे हे अगदी लहान मुलं संपूर्ण वाचून काढेल अशी पृष्ठसंख्या आहे. अगदी चार-पाच वर्षाच्या मुलांना त्यांच्या अवतीभोवती दिसणारे कुत्रा, मनीमाऊ, काऊ इ. अनेक प्राण्या-पक्षांचे निरीक्षण करायला, त्यांच्याबरोबर खेळायला आवडते. एखादे लहान मूल पाच सहा वर्षाचे रडत असले तरी त्यांना झाडावरचे पक्षी किंवा मनीमाऊ दिसली की क्षणातच त्यांचे रडणे थांबते. प्राण्या पक्ष्यांच्या गोष्टी आजी किंवा आजोबा कडून ऐकायला लहान मुलांना खूप आवडते. पण आज धावत्या युगामध्ये फार कमी कुटुंबामध्ये आजी-आजोबा दिसतात. बरीच कुटुंब नोकरीच्या निमित्ताने शहरात राहतात. कांही मुलांच्या वाट्याला आजी-आजोबांचे प्रेमच मिळत नाही. आई-वडील दोघेही नोकरीला असतात त्यामुळे योग्य त्या वयामध्ये योग्य ते संस्कार घडत नाहीत.घरातील ते मुल एकलकोंडे किंवा हट्टी बनत जाते. त्यामुळे तासनतास मोबाईलवर गेम खेळणे किंवा टीव्हीवर सतत कार्टून बघत असते अशा लेकरांसाठी रामबाण उपाय म्हणजे असे बालकवितासंग्रह त्यांच्या हाती देणे.

           कवी रामदास राजेगांवकर हे हाडाचे शिक्षक असल्यामुळे त्यांनी बालकांचे भावविश्व काय असते? याचा चांगलाच अभ्यास कविमनाच्या प्राथमिक शिक्षकाला अवगत आहे. संवेदनशील मनाच्या शिक्षकातला कवी जेंव्हा जागा होतो. तेव्हा अशा बालकवितासंग्रहाचा जन्म होतो. आणि खरंच "पक्षीआणि प्राणी गाऊ त्यांची  गाणी" हा एकमेव कवितासंग्रह असा आहे.यामध्ये सर्व कविता या प्राणी व पक्षावरच आहेत. हेच या बालकवितासंग्रहाचे खास वैशिष्ट्य आहे.या बालकविता संग्रहाचे प्रकाशन समिक्षा पब्लिकेशन, पंढरपूर येथील प्रवीण भाकरे सरांनी अतिशय सुंदररित्या केले आहे.या कवितासंग्रहाचे प्रकाशन २५मे  २०२० रोजी झाले असून त्याची किंमत फक्त शंभर रुपये आहे. पण यातील कविता खूप अनमोल आहेत.बालमनाला प्राणिमात्र बद्दल आवड निर्माण करणारे आहे. बाल विश्वाशी निगडीत असणारे आहेत.

              आजच्या काळात खूप मोठ्या प्रमाणात लिखाण होत आहे.अनेक सामाजिक, पारंपारिक आणि वेगवेगळ्या विषयावर लिखाण होत असताना दिसते आहे. पण बाल कविता करणारे कवी राजेगांवकर सरांसारखे कवी फार कमी प्रमाणात दिसतात. खरं तर बालकविता जेवढ्या मोठ्या प्रमाणात व्हायला पाहिजे तेवढ्या होताना आज दिसत नाहीत.

            मी आहे चिमणी

            भुरे भुरे माझे अंग 

             दोन पंख आहेत मला 

             पाय  मानेला तोच रंग....!!

   कवी रामदास राजेगांवकर यांची अत्यंत साधी, सोपी, सरळ भाषा बालकांच्या पसंतीस उतरण्याजोगी आहे.वरील पंक्तीमध्ये मी आहे चिमणी जणूकांही चिमणीच बोलत आहे. असे वाटते आहे.मी आहे चिमणी भुरे भुरे माझे अंग येथे चिमणी चा रंग भुरा असतो आणि चिमणीला दोन पंख असतात. चिमणीचे पाय आणि मानेला पण तोच रंग असतो हे कवि प्रकर्षाने सांगतो. दारात येणारी चिऊताई बाळाची खास दोस्त आहेत हे कवी सांगण्याचा प्रयत्न करतो.

              मी आहे कावळा 

              रंग माझा काळा 

               दिवसभर चरून चरून 

               चारा आणतो बाळा

               कोणी मला नाही शिवत

               तिरस्कारच सगळा

               पण पितरांना तृप्त करण्या

                मला लावतात लळा...!!

     जणूकांही कावळा लहानग्या चिमुकल्यांना बोलतोय. कावळ्याचा रंग काळा असतो. याची जाणीव सुद्धा कवी करून देतोय आणि दिवसभर चरून चरून बाळांसाठी चारा  कावळा आणतो. यावरील ओळीतून प्राणीमात्रांवर,पक्षांवर, दया करावे हा संस्कार  बाल मनांमध्ये रुजविण्याचा प्रयत्न कवी करतो. कावळा म्हणलं की कोणी समाजामध्ये त्याला मानाचे स्थान देत नाहीत. कुणी सहसा कावळ्याला शिवत नाहीत अशी खंत कावळ्याच्या मनातली कवितेच्या माध्यमातून कवी बोलून दाखवतो आहे. पण स्वार्थी माणूस मात्र आज त्याच कावळ्यांना पितरं जेवू घालण्यासाठी मात्र आग्रहाने आमंत्रित करत असतो.आज काही लोकं पितरं जेवू घालण्यासाठी कावळ्याची वाट पाहत असतात. कावळ्यांना आवाज देऊन बोलावत असतात आणि हे स्वार्थी वृत्तीची माणसं काम संपलं की वर्षभर कोणा कावळ्याला येऊन सुद्धा घेत नाहीत अशी कावळ्याची खंत शब्दांच्या माध्यमातून कवी व्यक्त करतो.

                मी आहे गाय 

                सर्वांना मी आवडते

                तुम्हाला व बाळाला 

                 माझे दूध देते 

                 टाकाऊ पदार्थ माझे

                 सर्व उपयोगी पडते 

                  मलमूत्र शेणाचे 

                  शेतीला खत बनते....!!

       लहान बालकांपासून ते थोरांपर्यंत सर्वांनाच गाय हा प्राणी आवडत असतो. कारण गायीचे दूध हे फार पौष्टिक असते.त्यामुळे लहान बालकांची हाडे मजबूत होतात. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज म्हणतात ज्या घरात गाय आहे. त्या घरातील लहान मुलं आणि घरातील माणसं आजारी पडत नाहीत. याचे शास्त्रीय कारण असे आहे की गाईच्या दुधात फॅट कमी आहे. आणि पौष्टिक तत्त्व जास्त असते. म्हणून लहान बाळ सुद्धा हंबा म्हणून हाक मारते. गाय सर्वांना आवडते.गाईचे दूध आईसारखे बालकांचे पोषण करते. गायीच्या मलमूत्रापासून शेणखत तयार होते. गाईची प्रत्येक गोष्ट उपयोगी पडते.गाय मेल्यानंतर सुद्धा तिच्या कातड्यापासून पूर्वी पादत्राणे बनवत असत. इतके महत्त्व गायीचे जणू जणूकांही गायच बोलते आहे अशा साध्या शब्दांत कुठलाही अविर्भाव न आणता, कोणतेही मोठेपण न घेता लहान बालकांच्या पचनी पडेल अशा शब्दांत कवी सांगण्याचा प्रयत्न करतो.

             बाल कविता लिहिणे इतके साधे कामं नाही. त्यासाठी कवीला सुद्धा बालवयातच जाऊन लिहावे लागते. बालकांच्या इतकच लहान व्हावं लागतं हे मात्र ते रामदास राजेगावकर सरांना लिलया जमलेले आहे. पोपट,कोंबडा, बदक, बगळा, मैना, कबूतर, कोकिळा, मोर,तनमोर, सुगरण, टीटवी, घुबड,वटवाघुळ,घार, गरुड, म्हैस, बकरी, मेंढी, घोडा,मांजर, सिंह, हत्ती, ससा, कुत्रा, गाढव,लांडगा, वाघ अशा एकूण ४५ कविता ह्या प्राणी पक्षांवरच केलेल्या आहेत. या कवितांना गाण्याच्या रूपात सुद्धा गाऊ शकतो. प्रत्येक कवितेतून प्रत्येक प्राणी-पक्ष्यांचे आगळ वेगळं रुप, त्यांचे महत्त्व, माहिती खूप चांगल्या प्रकारे सांगण्याचा प्रयत्न कवीने केलेला आहे.

           खरं तर आजच्या काळात काऊ, चिऊच्या गोष्टी घरातील मोठी मंडळी सांगत नाहीत. त्यामुळे लहान मुलं सुद्धा हाती मोबाईल घेऊन बसते. सुक्ष्म निरीक्षण ठेवून पहा अगदी लहान लहान चार -पाच वर्षापासूनची  मुलं युट्युब वर नानी तेरी मोरनी को मोर ले गया बाकी जो बचा था काले चोर ले गया | अशी कार्टून चित्र असलेली गाणी, कथा बघत असतात. पण बालकांना जर पुस्तकांची गोडी लावायची असेल तर अशा कार्टून्सचित्र युक्त बालकविता करणे फार गरजेचे आहे. बालकविता फार मोठ्या प्रमाणात झाल्या पाहिजेत. तरच ते लहान मुलं आपोआप पुस्तकांशी मैत्री करायला लागतं.लहान मुलांना चित्र खूप आवडतात. म्हणून चित्ररूप असलेली पुस्तकं सुद्धा खूप आवडतात. त्यामुळे पुस्तक वाचण्याची गोडी सुद्धा वाढेल यात तिळमात्र शंका नाही.

         बालकवी रामदास राजेगांवकर सरांना पुढील वाटचालीसाठी भरभरून शुभेच्छा. त्यांच्या हातून अनेक बालकवितासंग्रहाची निर्मिती होवो. हीच सदिच्छा... सर्व बालक-पालक यांनी आवर्जून वाचावा. असाच हा काव्यसंग्रह बालकांच्या भावविश्वाशी नाते जोडणारा बालकवितासंग्रह म्हणजे "पक्षी आणि प्राणी गाऊ त्यांची गाणी" होय.

*समीक्षिका, लेखिका, शिक्षिका, कवयित्री* 

*कु. मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे* 

*जि.परि. प्राथ. शाळा कोकलगाव*

*ता. जि. वाशिम* 

*मोबाईल- ९७६७६६३२५७*

तिमीरातुनी तेजाकडे नेणारा महाकाव्यसंग्रह म्हणजे- "समतेचे महाकाव्य"*

*तिमीरातुनी तेजाकडे नेणारा महाकाव्यसंग्रह म्हणजे- "समतेचे महाकाव्य"*

       भारतरत्न डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावरील ५००० कवितांचा देशातील सर्वात मोठा आणि महान ग्रंथ म्हणजे "समतेचे महाकाव्य"होय. याचा पहिला खंड नुकताच वाचनात आला. डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांचा धगधगता इतिहास अखंड जगाला ऊर्जा व प्रेरणा देणारा आहे. महामानव डॉ.बाबासाहेबांना मानवंदना देणारा,स्तुत्य उपक्रम वाखाणण्याजोगा आहे. हा उपक्रम प्रशासकीय अधिकारी, कवी, पत्रकार, शिक्षक व नागरिक या सर्वांनी राबविलेला उपक्रम म्हणजे समतेचे महाकाव्य हा ग्रंथ जेंव्हा हाती आला माझा माथा नकळत झुकला आणि प्रणाम करून कपाळाला लावला.मी फार भाग्यवान आहे. की माझी कविता या महान ग्रंथात समाविष्ट झाली. या उपक्रमांमध्ये खारीचा वाटा का होईना होता आले हे मी माझे भाग्यच समजते.

          समतेचे महाकाव्य या महान काव्यसंग्रहाचा पहिला खंड याचे मुखपृष्ठ अतिशय देखणे त्यावर विश्वरत्न डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांचे चित्र त्यावर सुवर्णाक्षरांनी जणू लिहिलेले समतेचे महाकाव्य असे नाव अतिशय देखणे आणि दुहेरी कव्हरचे मुखपृष्ठ असून याची पहिली आवृत्ती १४ एप्रिल २०२० रोजी १४ ठिकाणी प्रकाशित करण्यात आली. या महाकाव्यसंग्रहाचे प्रकाशन सुज्योन अॅग्रो एन्टरप्रायझेस कोथरुड,पुणे येथे झाले असून मूल्य फक्त ६०० रूपये आहे, पण यातील अर्थगर्भित रचना दशलाखमोलाच्या आहेत.डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे जीवन म्हणजे विषमता आणि अन्याय जाळून टाकण्यासाठी पेटलेला एक धगधगता अग्निकुंडच. देशातले सर्वात जास्त शिक्षण घेणारे, अनेक डिग्र्या पदव्या घेणारे, संविधानाचे शिल्पकार, पुस्तक प्रेमी,पुस्तकांसाठी घर बांधणारे, न्याय,समता,बंधुता पेरणारे, ग्रंथप्रेमी,विश्वरत्न बाबासाहेबांचा इतिहास म्हणजे तिमिरातुनी तेजाकडे नेणारा तेजोमय प्रकाश -महाकाव्य संग्रह म्हणजे "समतेचे महाकाव्य" होय.डॉक्टर बाबासाहेबांना मानवंदना देणारा स्तुत्य उपक्रम आहे या उपक्रमाची मूळ संकल्पना जिल्हाधिकारी राजेश खवले साहेब यांनी मांडली. ती मूर्त रूपात साकारण्यासाठी उपशिक्षणाधिकारी प्रकाश अंधारे, तहसीलदार विजय लोखंडे,जिल्हा खनिकर्म अधिकारी अतुल दोड, तहसीलदार राहुल तायडे, तहसीलदार प्रताप वाघमारे,ज.वि. पवार प्राध्यापक डॉ. भास्कर पाटील यांच्या अथक परिश्रमातून साकारण्यात आलेला हा महान ग्रंथ.

          समतेचे महाकाव्य या ग्रंथांचा हा पहिला खंड यात एक हजार कवितांचा समावेश आहे.असे एकूण पाच खंड तयार करण्याचा मानस वरील सर्व प्रशासकीय अधिकारी यांचा आहे. डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर हा विषय खूप मोठा,विशाल, व्यापक आहे आणि तो काव्यरूपात मांडणे हे फार मोठे जिकिरीचे आणि आव्हानात्मक आहे.एखादे  ग्रंथ जे सांगू शकत नाही ते विचार एक कविता सांगू शकते. इतकी ताकद काव्यमय रुपात असते. या काव्यसंग्रहाला शुभेच्छा माजी राष्ट्रपती माननीय प्रतिभाताई पाटील, माननीय मुख्यमंत्री उद्धव बाळासाहेब ठाकरे,माननीय संजय धोत्रे, अॅडवोकेट प्रकाश आंबेडकर,पालकमंत्री माननीय बच्चू कडू,मा.खासदार भावनाताई गवळी,या. शिवश्री पुरुषोत्तम खेडेकर साहेब,दिग्दर्शक राजदत्त, अभिनेता मकरंद अनासपुरे, ज्येष्ठ कवी डॉ. विठ्ठल वाघ इत्यादी मान्यवरांच्या शुभेच्छा आहेत.

        हजारो वर्षापासून गुलामगिरी मध्ये कितपत पडलेल्या समाजाला जागं करून त्यांना गुलामगिरीची जाणीव करून देऊन अन्यायाविरुद्ध बंड पुकारणे,गुलामगिरीच्या शृंखला तोडून,न्यायाचे,समतेचे गीत गाण्यासाठी हातातल्या लेखणीची तलवार करून लढणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावर त्यांना मानवंदना देण्यासाठी महाराष्ट्रातूनच नव्हे तर सर्व राज्यातून कवितांची सलामी देण्यात आली आहे.

   जयभीम, जयभीम दलितांच्या नाथा

   माणुसकीच्या देवा तू आमचा त्राता....!!

        या मंगेश पाडगावकरांच्या ओळी थेट काळजात शिरणाऱ्या आहेत.त्यांनी महामानवाला माणुसकीचा देव म्हटले आहे. तूच आमचा त्राता आहेस. तूच आमचा त्रास कमी करणारा आहेस अशी हाक दिली आहे.

     भीमराया घे तुझ्या या लेकराची वंदना

    आज घे ओथंबलेल्या अंतराची वंदना...!!

         या ओळीतून सुरेश भट यांनी भिमरायाला आपल्या शब्दांची शब्द सुमने अर्पित केली आहे. त्यांनी मानवंदना आपल्या शब्दांतून दिली आहे. आम्ही तुझी लेकरे आहोत. आज आमच्या अंतरातून ही मानवंदना देत आहोत. असे कवी म्हणतो आहे.

      जग बदल घालुनी घाव | सांगून गेले मला भीमराव |  

      गुलामगिरीच्या या चिखलात | रुतून बसला का ऐरावत ||

          या अण्णाभाऊ साठे यांच्या ओळी काळजाला स्पर्शून जाणा-या आहेत. मला भीमरायांनी सांगून गेले. जग बदलायचे असेल तर तुला घाव घालावे लागेल तरच या गुलामगिरीच्या चिखलातून तू बाहेर पडू शकशिल.नाहीतर एखादा हत्ती चिखलात कसा बसतो? तसा तु ही बसशिल.. इतकी ताकद शब्दांची आहे.दुष्कृत्यांचा मूकनायक, झुंजार तू भीमा, युगंधरा,आव्हान,हे महामानवा, तुझ्या सावलीत वावरताना, वादळातील दीपस्तंभ,रमा थापते भाकर, भिमाचे विचार, भीमा तुझ्या जन्मा ने बाळा, संघर्ष पाण्यासाठी ,भिमसुर्या,आमची मशाल, तो प्रवर्तक,वाचून मोठे व्हा ! भारतीय संविधान, विश्वरत्न, ज्ञानाचा झरा, प्रकाश दीप,मुके बोलू लागले अशा अनेक कविता काळजाला थेट भिडणा-या आहेत.

         डॉ. बाबासाहेबांचा अखंड प्रवास सांगणाऱ्या, सागरापेक्षा विशाल असणा-या आहेत.हा  प्रवास काव्यात व्यक्त करणे हे साधे काम नाही. कवी फ. मु. शिंदे म्हणतात मुळात कविता करणे इतकी साधी गोष्ट नाही. एखादी घटना गोष्टीत सांगणे सोपे पण कवितेत मांडणे तेवढे सोपे नाही. जेव्हा आभाळ फाटते तेव्हा कादंबरीचा जन्म होतो. जेव्हा जमीन फाटते तेंव्हा कथेचा जन्म होतो. आणि जेव्हा काळीज फाटते तेव्हा कवितेचा जन्म होतो... अशा तब्बल पाच हजार कवितांचा संकल्प खरंच कौतुकास्पद आहे. प्रशंसनीय आहे.प्रत्येक घरात असावा व आग्रहाने वाचावाच असा ग्रंथ हा (काव्यसंग्रह) म्हणजे "समतेचे महाकाव्य" होय. पुढील खंडासाठी खूप खूप शुभेच्छा....

समिक्षिका,लेखिका,शिक्षिका, कवयित्री

कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे

ता.जि.वाशिम

मो.९७६७६६३२५७

स्त्री मनाचा वेध घेणारा काव्यसंग्रह म्हणजे-गाठी ऋणानुबंधाच्या...

 *स्त्री मनाचा वेध घेणारा काव्यसंग्रह म्हणजे- गाठी ऋणानुबंधाच्या*

       प्रा. सौ संगीता पवार (काळणे) विदर्भ महाविद्यालय बुलढाणा यांचा "गाठी ऋणानुबंधाच्या" हा काव्यसंग्रह नुकताच वाचनात आला. संगीता पवार हे नांव महाराष्ट्रातल्या स्पर्धात्मक परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या मराठी माणसाला परिचयाचा आहे. सौ संगीता ताईंचे मराठी नेट-सेट चे पेपर प्रकाशित असून मराठी विषयाच्या त्या गाढ्या अभ्यासक आहेत. काव्यसंग्रहाच्या मुखपृष्ठावर पाठमोर्‍या शरीराने उभी असलेली स्वमग्न स्वतःच्याच विश्वात रममाण होणारी,स्वतःचा शोध घेणाऱ्या स्त्रीचे अतिशय सुंदर चित्र रेखाटलेले आहे. या काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन चिन्मय प्रकाशन औरंगाबाद यांनी केले असून त्याचे मूल्य फक्त शंभर रुपये आहेत.पण यातल्या प्रत्येक कविता या प्रत्येक स्त्रियांच्या मनाच्या वेध घेणाऱ्या आहेत. या काव्यसंग्रहाला प्रस्तावना प्राचार्य डॉक्टर गोविंद गायकी यांच्या लाभलेल्या आहेत.

          हळव्या मनाची कवयित्री आपल्या भावनांचे बंध शब्दांच्या माध्यमातून व्यक्त करते. ज्या मातीत जन्मलेल्या समाजाशी असलेले ऋणानुबंध कवयित्री आपल्या शब्दांतून व्यक्त होते. शब्द हेच प्रत्येक स्त्री मनाची खरी ताकद असते. अभिव्यक्त होण्यासाठी आणि त्याच शब्दांच्या साहाय्याने हृदयाची शाही करून प्रेमाच्या लेखणीने कवियत्री लिहिण्याचा प्रयत्न करते.ईश्वराने सर्वात सुंदर व अधिक परिश्रम करून बनवलेली कलाकृती म्हणजे स्त्री... तिच्या भावना, प्रेम, माया, आपुलकी, जिव्हाळा, उदारता, वीरता, श्रमप्रतिष्ठा, मान,मर्यादा या सर्व गोष्टी भरभरून दिल्या आहेत. संसाराचा गाडा हाकत दोन हात करण्याची तयारी, तेवढी ताकत सहनशीलता स्त्रीयांमध्ये खूप असते. स्वतःचा संसार सुखाचा व्हावा यासाठी छोट्या-छोट्या असणा-या इच्छा पूर्ण व्हाव्यात असे तिला वाटत असते. मुलीचे लग्न होऊन मुलीची जेव्हा स्त्री होते तेव्हा तिच्यावर अनेक जबाबदार्‍या येऊन पडतात त्यातही तिचं मन कुठेतरी नवर्‍याने आपल्याला वेळ द्यावा. आपलं कौतुक करावं असं तिला वाटत असतं.

       कर्तव्य करण्यात

       व्यवहार करण्यात 

       अखंड बुडालेला तू 

       आणि तुझा अमूल्य वेळ

       काळजी करू नकोस

       मागत नाही मी....!!

               पतीवर घरातल्या अनेक जबाबदाऱ्या असतात. नवरा-बायको जरी संसार रथाची दोन चाकी असले तरी घराची संपूर्ण जबाबदारी पुरुषावर असते. अनेक महत्वाची काम तोच करत असतो. आणि या कामाच्या व्यापात मध्ये त्याच्याकडे तिच्यासाठी द्यायला वेळ कमी पडतो. हळव्या मनाची कवयित्री म्हणते तू काळजी करू नकोस. तुझा अमुल्य वेळ मी मागत नाही...मी मलाच माझी समजूत घालीन तू तुझे कर्तव्य पूर्ण कर.

         

          बाई किती गं

        धैर्याची नी धीराची तू 

       उगाच नाही तुला 

        पृथ्वीची उपमा देत....!!

                  "स्त्री" म्हणजे सहनशक्ती. स्त्रियांचा जन्म झाल्यापासून अनेक गोष्टी तिला सहन कराव्या लागतात.. स्त्रियांना धैर्याने राहावा लागते. प्रत्येक गोष्ट तिलाच समजून घेऊन घरातल्या प्रत्येकाची काळजी करत असते ती. म्हणजे स्त्री म्हणून स्त्रीला पृथ्वीची उपमा देण्यात आलेली आहे...

           म्हणतात ना पुरुष कर्ता 

           संसाराचे ओझे वाहतो सर्वदा 

           म्हणून का त्यांनी फाशी घ्यावी?

          सर्व कर्ज आणि ओझी

           तुझ्यावर सोडावी?

           तरी तू उभी राहतेस 

           न खचता जगण्याचे बळ एकवटून

           सरकारच्या मदतीशिवाय

           नातेवाईकांच्या वशिल्याशिवाय

           पिलांना नवी उभारी देत आणि 

           कर्जाचा डोंगर पेलत

           तेव्हा का नाही कुठे ऐकू येत

          एका शेतकरी स्त्रीचा आत्महत्या?

          खरंच बाई तू धीराची गं...!!

                  पुरुष घराचा आधारस्तंभ.घराचा कर्ता जरी म्हणून ओळखला जातो तरी सा-या संसाराचा भार घरातल्या पुरुषावर असतो.म्हणून का त्याने कर्जाला घाबरून फाशी का घ्यायची ? सर्व कर्ज मागे बायकोच्या डोक्यावर ठेवून जेव्हा घरधनी निघून जातो. तरी सुद्धा त्या घरातील ती स्त्री पती मरण पावला म्हणून आपली मुलं वाऱ्यावर सोडून देत नाही. समाज तिला जगू देत नाही. नातेवाईक कोणी मदतीला धावत नाही. तरीसुद्धा ती डगमगत नाही. कर्जाचा डोंगर घेऊन काबाडकष्ट करून जगते आणि आपल्या पंखाखाली आपल्या मुलांना घेऊन त्यांना माय आणि बापाचे दोघांचे प्रेम देण्याचा प्रयत्न करते. अशी कितीतरी उदाहरणं आज समाजात पाहायला मिळतात. तुम्ही आजपर्यंत कधी ऐकलं का कर्जाला कंटाळून एका शेतकरी स्त्रीने आत्महत्या केल्याचं? नाही ना नाहीच करू शकत. कारण ती खूप धीराची आहे. धाडसी आहे. आपले लेकरं दुसऱ्याच्या जीवावर टाकून जाणे तिला पसंत नसते म्हणून ती लढत राहते तिची लढाई.तीच अगदी एकटी असूनपण असे कवयित्रीला वाटते.

           संवेदनशील मनाच्या कवयित्रीला समाजातील प्रत्येक घटकाची जाणीव आहे. गरीबी, दुःख पाहून तिचं मन हळहळते. स्वातंत्र्याला अर्थ काय?, कर्जबाजारी, आंतरजातीय विवाह,शेतकऱ्यांचे जीवन, आत्महत्या इत्यादी कविता काळजाला स्पर्श करणा-या आहेत. तर प्रेमभाव, चित्तचोर, भिंत,तूच सांग, सुकुमार कळी, गुंता, गोंधळ, प्रेम या कवितेच्या माध्यमातून मनातले प्रेमभाव व्यक्त करणाऱ्या आहेत. नात्यातला गोडवा प्रेमाची थाप, आपुलकी, निष्ठा जपत घरातल्या जबाबदाऱ्या पेलत शब्दांचे शब्दांना माधुर्यात व्यक्त होणं कवयित्रीला फार सुरेखपण जमतं.नव्हे तिची ती कलाच आहे. निसर्गाने तिला दिलेलं वरदानच आहे.या काव्यसंग्रहात एकूण साठ कविता आहेत. प्रत्येक कविता ही स्त्री मनाला स्पर्शून जाणाऱ्या व जणू त्या कांही आपल्याच आहेत.अशा वाटणाऱ्या आहेत. प्रत्येक स्त्रीयांनी व्यक्त होण्यासाठी शब्दांचा सहारा घेणे फार गरजेचे आहे. प्रत्येक स्त्रीने वाचावा असाच हा काव्यसंग्रह आहे....

      कवयित्री सौ.संगीता पवार यांना पुढील वाटचालीसाठी खुप खुप शुभेच्छा...

समिक्षिका,लेखिका,शिक्षिका, कवयित्री

कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे

जि.प.प्राथ.शाळा कोकलगाव

ता.जि.वाशिम

मो.९७६७६६३२५७

तरूणांवर शिवसंस्कार पेरून आदर्श बनवणारा प्रेरणादायी काव्यसंग्रह म्हणजे - शिवगर्जना

 *तरुणांवर शिवसंस्कार पेरून आदर्श बनवणारा प्रेरणादायी काव्यसंग्रह म्हणजे - शिवगर्जना*

         मराठी तरुणांच्या मेंदूत शिव संस्कार पेरून त्यांना आदर्श बनवणारा प्रेरणादायी काव्यसंग्रह म्हणजे -शिवगर्जना हा शिवकवी- ईश्वर मते सरांचा काव्यसंग्रह नुकताच वाचनात आला. शिव कवी ईश्वर मते हे मुळातच एक सैनिक शिवरायांच्या विचारांचा पाईक असलेला सच्चा दिलाचा देशभक्त कवी... केंद्रीय पोलिस दलात उपनिरीक्षक या पदावर कार्यरत आहेत,पण वाचनाची अत्यंत आवड असल्यामुळे आणि देशभक्ती, गझल, शिव कविता आणि विद्रोह हा जणू त्यांच्या रक्ता रक्तात भिनला आहे.थोर इतिहास संशोधक मा.म. देशमुख, डॉ. आ.ह.साळुंके सर,या.अॅड. पुरूषोत्तम खेडेकर साहेब,मा.अशोक राणा, डॉ.जयसिंगराव पवार यांच्या विचारांचा प्रभाव पडलेला हा कवी आहे.

            शिवगर्जना या काव्यसंग्रहाच्या मुखपृष्ठावर स्वराज्यसंकल्पिका राजमाता जिजाऊ माँसाहेब शिवरायांना परकीय सत्ता उखडून टाकण्यासाठी एक एक गड काबीज करून स्वराज्य निर्माण करण्यासाठी, शिवरायांना प्रेरित करणारे चित्र आहे.मावळ्यांसह गडावरचे सुंदर चित्र त्यावर ढाल-तलवार ,ढालीवर स्वराज्याचा सिंह म्हणजे छत्रपती शिवराय अख्ख्या जगाला शूरवीर म्हणून विश्ववंदनीय असणारे छत्रपती शिवाजी महाराज यांचे अतिशय देखणे असे मुखपृष्ठ असून बघताक्षणीच वाचण्याची उत्कंठा निर्माण करणारे असेच आहे.या काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन पंचफुला प्रकाशन औरंगाबाद चे डॉ. बालाजी जाधव सर यांनी केले आहे. तर याची प्रथम आवृत्ती १९ फेब्रुवारी २०१५ रोजी शिवजन्म उत्सवाच्या दिवशी प्रकाशित झाली आहे.या पुस्तकाची किंमत फक्त ७० रुपये आहे,पण त्यातल्या कविता या दशलाखमोलाच्या आहेत. प्रत्येक घरातल्या लहान बालकापासून ते तरुणांपर्यंत जर हा काव्यसंग्रह वाचला तर त्याचा मन मेंदू आणि मस्तक जगातल्या कोणत्याच स्त्री कडे वाईट नजरेने बघण्याची हिंमत करणार नाही. ना इतरांनाही वाईट नजरेने बघू देणार नाही, अन्याय सहन करणार नाही, गुलामगिरी सहन करणार नाही. अशी शिवविचारांचे गुट्टि( बाळकडू) या काव्यसंग्रह मध्ये दिली आहे. खेड्यात राहणाऱ्या शिवकवि ईश्वर मते यांच्यावर संत तुकोबारायांच्या अभंगाचा प्रभाव पडला आणि त्यातूनच शाहू-फुले-आंबेडकर यांच्या विचारांची रुजवणूक झाली. त्यांनी खूप मोलाचे साथ देणारे शिवश्री संतोषदादा गव्हाणे पाटील व त्यांना कौतुकाची थाप देणारे त्यांचे मित्र शिवश्री नारायण प्रल्हाद काळबांडे कोकलगाव तसेच शिवश्री संदीप गोटे सर तोंडगाव यांची साथ मिळाली.

     

       देशरक्षण्या समर्थ आम्ही 

       विजयाचा एक अर्थ आम्ही 

       शिवनिष्ठेचे बळ आम्हांला

       रणांगणावर शर्थ आम्ही 

       जग अवघे अदबीने झुकते 

        शान अशी शिवतख्ताची

        इतिहासाला माहित आहे 

        धमक मराठी रक्ताची....!!

                 गुलामगिरीच्या शृंखला तोडून मोगलशाही, पातशाही, निजामशाही,आदिलशाहीला गाडून रयतेचे समतेचे स्वराज्य निर्माण करणारे छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा व त्यांच्या जीवाला जीव देणाऱ्या प्राणप्रिय मावळ्यांचा जाज्वल्य इतिहास जगाला ठाऊक आहे. आजही आम्ही मावळे आजच्या काळातले शूर सैनिक तुमचा आदर्श मनात ठेवून सीमेवर रक्षण करतो.तुमच्या शिव निष्ठेचे बळ आज आम्हाला पुरेसे आहे.प्राण गेला तरी हरकत नाही पण आम्ही डगमगणार नाही. रणांगणावर जीवाची बाजी लावून आजही अवघे जग आम्हा भारतीयांना पुढे अदबीने झुकते. अशी शान माझ्या शिवरायांच्या शिवतख्ताची आहे.हे इतिहासालाही ही माहित आहे आणि जगाला ही माहित आहे.अशी धमक आमच्या मराठी रक्ताची अशी शिवगर्जना आपल्या काव्यातून करणारा करणारा शिवकवि हा फक्त कवी नसून तो एक सच्चा दिलाचा शिवरायांचा मावळा आजच्या काळातील देशाचे रक्षण करणारा सैनिक आहे.

            विषमतेच्या बुरुजाला सुरुंग लावणारी

            मेंदू मधल्या मनुवादाला खिंडार पाडणारी

          आम्ही गर्जना शिवगर्जना, शिवगर्जना, शिवगर्जना...

               विषमतेच्या बुरुजाला सुरुंग लावून फोडून टाकू इथल्या प्रत्येक मेंदू मधल्या मनुवादाला खिंडार पाडून मनुवाद संपवून टाकण्यासाठी मन आणि मेंदूतील घाण बाजूला सारण्यासाठी मी शिवगर्जना करीत आहे. असे कवी म्हणतो.

           ऊठ मर्दा धरतीच्या पुता लेखणीची तलवार कर

           शिवशाहीचा वारसा रयतेचा तू उद्धार कर...!!

            दुःख मुक्तीचा पथ ज्ञानाचा 

           सत्यशोधक आणि विज्ञानाचा 

           भटगिरी बुवाबाजी आणि अंधश्रद्धेवर प्रहार कर..

           उठ मर्दा धरतीच्या पुता लेखणीची तलवार कर

           शिवशाहीचा वारसा रयतेचा तू उध्दार कर...!!

              आजच्या तरुण मावळ्यांना कवी ऊठ मर्दा या धरतीच्या पुता म्हणजेच या धर्तीच्या लेकरा उठ तुझ्या हातातल्या लेखणीला तू तलवार कर. आज प्रत्यक्ष तलवार घेऊन लढायचे नाही. तर तुझ्या हातातल्या लेखणीने अन्यायावर वार कर. तुला शिवशाहीचा वारसा आहे. तुलाच रयतेचे रक्षण करायचे आहे. तूच रयतेचा रक्षण करू शकतोस असे आव्हान आपल्या तरुणांना करीत आहेत. इतकेच नाही तर तुला जीवनात दुःख मुक्त व्हायचे असेल तर ज्ञानाचा मार्ग स्वीकार. ज्ञानाच्या प्रकाशाने अंधकारमय जीवन नष्ट कर.तूच तुझ्या जीवनाचा शिल्पकार हो त्यासाठी तुला सत्यशोधक वृत्तीचा आणि विज्ञानाचा स्वीकार कर. भटगिरी बुवाबाजी लाथाडून टाक. त्याची मूठमाती कर आणि अंधश्रद्धा जाळून टाक तेव्हाच तू पुढे जाशील असे वैचारिक बाळकडू पिलेला कवी तरुणांना म्हणतो.

 

               कसे घडले कसे लढले स्वराज्याचे शिखर चढले

               प्रेरणा जिजाऊ स्वातंत्र्याची मावळे वादळासही भिडले

           चारही दिशांना गणीम चार ते 

             कष्टकरी लाचार होते

             कुण्याही बळीचा आधार नव्हता 

             शिव कुळाचे उघडे एकच द्वार होते 

             जिजाऊंचा छायेत शिवबा संगे मावळे वाढले

             प्रेरणा जिजाऊ स्वातंत्र्याची मावळे वादळासही  भिडले....!!

         गुलामगिरीच्या बेड्या संपविण्यासाठी राजमाता जिजाऊ माँसाहेबांनी स्वराज्याचे स्वप्न पाहिले आणि ते स्वप्न साकार करण्यासाठी बाल शिवबाला अगदी बालपणापासूनच युद्धनीतीचे धडे दिले. शस्त्रे चालवण्याची कला अवगत करण्यासाठी जिजाऊंने स्वतः हातात तलवार घेऊन तलवारबाजी करणे, भालाफेक करणे,पळत्या  घोड्यावर बसणे, झाडावर चढणे अशा अनेक गोष्टींचे शिक्षण बालपणीच दिले गेले. छत्रपती शिवाजी महाराज बालपणापासूनच खोऱ्यातल्या सवंगड्यांसह स्वराज्याची प्रतिज्ञा करीत आणि स्वातंत्र्याची ज्वाला प्रत्येक मावळ्याच्या ह्रदयी उसळत होती. त्यासाठी स्वराज्याचा भक्कम पाया आधार राजमाता जिजाऊ माँसाहेब यांची प्रेरणा होती.त्याकाळात सर्वत्र परकिय स्त्रियांचा अन्याय माजलेला होता. हे जिजाऊ माँसाहेबांनी ओळखून स्वराज्याची ज्योत पेटवली.चारही बाजूंना गनिमांचा अन्याय वाढला होता. कष्टकरी जनता, रयत लाचार होती. रयतेला कोणाचा आधार नव्हता. फक्त शिव कुळाचे एकच द्वार दिसत होते. रयतेचे हाल जिजाऊंना पाहवत नव्हते. म्हणून जिजाऊ माँसाहेबांनी गनिमांना संपविण्यासाठी छत्रपती शिवाजी महाराजांसारख्या सिंहाला जन्म दिला. आणि रयतेच्या सुखासाठी लोककल्याणकारी राज्य निर्मितीचे स्वप्न बघितले आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांनी ते स्वप्न पूर्ण केले छत्रपती संभाजी महाराजांनी एकही लढाई न हरता आपल्या प्राणांचे बलिदान देऊन स्वराज्याचे रक्षण केले. असा जाज्वल्य इतिहास कवीच्या शब्दांशब्दांतून घुमतो आहे.

         मावळ्यांची पोर, प्रतापगडाच्या पायथ्याशी, तानाजी मालुसरे, मुरारबाजी, शिवा काशीद, बाजीप्रभू देशपांडे, जीवा महाले,रामशेजचा पराक्रम अशा अनेक मावळ्यांच्या शौर्याची गाथा आपल्या कवितेतून तरुणांसमोर ठेवणारा हा तीस-पस्तीशीतला हा तरूण आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून तरुणांना जागा करतो आहे. माझा जन्मच परिवर्तनासाठी झाला आहे. शिवचरित्र हे एक औषध आहे. तो प्रत्येकाने प्यायलाच हवे. शाहु, फुले, आंबेडकरांचे आपण वारसदार आहोत.क्रांतीविना आमचे जगणेच काय? अशा परखड शब्दांच्या माध्यमातून कवी व्यक्त होतो.

         लाथ मारा मनुवादाला काय आवकता भोंदूत

         शिवरायांच्या मावळ्यांनो शिवतत्त्व होता मेंदूत...!!

     या वरील ओळीत मनुवादाला लाथ मारून गाढून टाका. बुवाबाजी,भोंदूबाबा सोडून द्या, शिवरायांच्या मावळ्यांनो आता तरी जागे व्हा. पाखंडी, ढोंगी लोकांपासून सावध होण्यासाठी शिवतत्व तुमच्या मेंदूत ओता. असे शिवकवि- ईश्वर मते तळमळीने तरुणांना ठणकावून सांगतो आहे. कोणाचीही प्रस्तावना घेणारा हा देशप्रेमी सैनिक शब्दांशब्दांतून इतिहासाच्या शौर्याची गाथा प्रत्येक तरुणांच्या मेंदूत शिरण्यासाठी आपल्या लेखणीची तलवार करून देश रक्षणाचे पवित्र कार्य सीमेवरती करत ५७ कवितांची तोफ शिवगर्जना च्या रूपात तरुणांसमोर मांडतो. असा परिवर्तनवादी विचार प्रत्येकाने अंगीकारण्यासाठी आपल्या मुलांवर योग्य संस्कार करण्यासाठी, आणि नवीन इतिहास घडवण्यासाठी जुन्या इतिहास माहीत असावा लागतो यासाठी प्रत्येक तरुण,बालक-पालक यांनी आवर्जून हा ग्रंथ (काव्यसंग्रह) वाचावा असाच आहे.

        शिवकवि -ईश्वर मते यांना पुढील वाटचालीसाठी खूप खूप शिवशुभेच्छा...

समिक्षिका,लेखिका,संपादिका,शिक्षिका, कवयित्री

कु.मिनाक्षी विजाई पांडुरंग नागराळे

ता.जि.वाशिम

मो.९७६८६६३२५७