Wednesday, 8 April 2020

माझा परिचय-कु.मिनाक्षी विजाई पांडुरंग नागराळे वाशिम.... कवयित्री, शिक्षिका, लेखिका,संपादिका...

 Date: 31 Oct 2019
Subject: माझा परिचय

*परिचय*
*स्वतःचे नाव* *-मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे*
*शाळेचे नाव-जि.प.वरिष्ठ प्राथमिक शाळा. कोकलगाव*
*तालुका*-वाशिम*
*जिल्हा*-वाशिम*
*मोबाईल नं*-9767663257
*शिक्षण-M.A.D.ED..D.S.M*

🔷️उपक्रमशिल व तंत्रस्नेही आदर्श शिक्षिका,लेखिका, संपादिका, कवयित्री म्हणून राज्यभर ओळख🔷️
🔷️विद्यार्थीप्रिय शिक्षिका म्हणून गावात ओळख🔷️
🔷️उपक्रमशिल व तंत्रस्नेही म्हणून राज्यस्तरीय विविध उपक्रमाचे आयोजन🔷️

*🌈शाळेत राबवत असलेले*
*उपक्रम-🌈*
🛌🛏🛌Ⓜ💲🅿🛌🛏🛌

🔶️लोकसहभागातून शाळा व सर्व वर्ग डिजिटल केले.
🔷ज्ञानारचनावादी उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी.
🔷प्रत्येक वर्गात कॉम्प्युटर.एल.इडीद्वारे अध्ययान अध्यापन उपक्रम. 
🔶पहिलीचा वर्ग जिल्ह्यात नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्रात नसेल असा मोडेल क्लास तयार केला. 
🔷विध्यार्थ्यांना रायटिंग टेबलची सोय.
🔶प्रत्येक वर्गात वाचन कोपरे.
शाळेच्या प्रांणागनात  वाचन कट्टा.
🔷२०००पुस्तकचे वाचनालय.
🔶तंत्रस्नेही शिक्षकांच्या सहायाने कॉम्प्युटर .प्रोजेक्टर द्वारे अध्ययन अध्यापन.
🔷गणिताचे संगीतमय पाडे.
🔶 गणिताची सूत्रे उखाण्याच्या रूपाने पाठांतर.
🔷हसत खेळत इंग्रजी उपक्रम.
🔶परिपाठात विज्ञान प्रयोगाचे सादरीकरण 
🔷शैक्षणिक सहल.
🔶 FANCY ड्रेस स्पर्धा.
🔷वार्षिक स्नेहसंमेलन /आनंदोत्सव
🔶प्रवेश उत्सव 
🔷कचऱ्रयापासून खात निर्मिती.
🔷आदर्श इंग्रजी हिंदी मराठी परिपाठ.
🔶झकास T.V.
🔷१०० टक्के पटनोंदणी व उपस्थिती.
🔶१०० टक्के विध्यार्थ्यांना मोफत पुस्तक वाटप.
🔷स्पोकन इंग्लिश .
🔶पहिली फोकस क्लास
🔷पाचवी शिष्यवृती नओदय ज्यादा तासिका.
🔶अभ्यासात मागे असलेल्या मुलांना वैयक्तीक मार्गदर्शन .
🔷️विविध उपक्रमाद्वारे अध्यापन 
🔶️दररोज नवनवीन उपक्रम घेवून जिल्ह्यातून उपक्रमशिल     तंत्रस्नेही ग्रुपवर कार्यशाळा घेऊन मार्गदर्शन करणे. 
🔷️कला,कार्यानुभवमध्ये वेगवेगळ्या उपक्रमाचे आयोजन करून विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहीत करणे.
🔶️विद्यार्थ्यांचे उमलती फुले हे बालकाव्य संग्रह प्रकाशित करून जिल्ह्यातील पहिले बालकाव्य म्हणून घेतली पत्रकार बंधूनी नोंद....
🔷️गणित विषयात अब्ज पर्यंत संख्यावाचन 
🔶️शाब्दीक कोडे,जनरल नाॅलेज इ.पुरेपूर सराव
🔷️बालआनंद मेळाव्याचे उत्कृष्ट नियोजन
🔶️ माझे मिनाक्षी पी नागराळे नावाचे युट्यब चॅनलद्वारे 
अध्यापन अध्ययन पध्तीच्या वेगवेगळ्या ट्रीक्स 
🔷️प्रत्यक्ष मतदान करून लोकशाही व मतदानाचा अनुभव विद्यार्थ्यांना देणे.
🔶️किशोरवयीन मुलींना विशेष मार्गदर्शन 
🔷️लेक वाचवा अभियाना द्वारे विशेष काव्यातून जनजागृती 

..

  *🌈साहित्य क्षेत्रातील कामगिरी🌈*

*प्रकाशित झालेले पुस्तकाचे नाव*-
1) *चिमणी पाखरं*  (बालकवीता संग्रह)
2) *उमलती फुले*  (विद्यार्थ्यांचे बालकविता संग्रह संपादन करून जिल्ह्यातला पहिला बालकाव्य संग्रह ठरला) 11मार्च 2019
3) *माणुसकीचा झरा* प्रकाशनाच्या वाटेवर आहे.
4) *स्वराज्याचे मावळे* 
5) *माझी शाळा माझे उपक्रम*  पुस्तक प्रकाशनाच्या  वाटेवर आहे....
6)*थोर क्रांतिकारक...प्रकाशनाच्या वाटेवर*
7)दैनिक लोकमत मध्ये 12 जानेवारी 2018 ला जिजाऊ जयंतीनिमित्त *मातृतिर्थ-अखंड उर्जास्तोत्र* हा  लेख प्रकाशित झाला आहे.
8)काव्यमय दिनदर्शिका मध्ये *मला वाटते*
ही कविता प्रकाशित
9)आम्ही सावित्रीच्या लेकी विशेषांकामध्ये
*आम्ही सावित्रीच्या लेकी* ही कविता प्रकाशित...
10) मराठवाडा मुक्तिसंग्राम मराठवाडा विशेषांकामध्ये  *माझी आई* ही कविता प्रकाशीत
11) शिवकाव्य संग्रहात  *शिवाजी राजा*
ही कविता प्रकाशित
12)गाडग्यातली अमृतवाणी मध्ये  *संत
 गाडगेबाबा*  ही कविता प्रकाशित...
13)"दारूची नशा" ही कविता तेजोमय या साप्ताहिकातून प्रकाशित
14) लोकमत मध्ये  *शेतकरी राजा*  ही कविता प्रकाशित
15) स्टोरी मिरर 52 कविता प्रकाशित
16) लवकरच "परिवर्तनवादी चारोळ्या" चारोळी संग्रह प्रकाशना च्या वाटेवर.
17) स्वतःच्या 3000 च्या वर कविता वेगवेगळ्या प्रकारातील केलेल्या आहेत.
18) वयाच्या 12 व्या वर्षापासून कविता लेखनाचा छंद आहे....
19)राजस्तरीय  *शिवारातील कविता*  संग्रहात *"बाप"* नावाची कविता प्रकाशित ...
20) राजस्तरीय "माय मराठी" महाकाव्य ग्रंथात  *माय मराठी* कविता प्रकाशित....
 21) जिल्ह्यातला पहिला बालकविता संग्रह प्रकाशन केल्याबद्दल मा.शिक्षणाधिकारी मा.मानकर साहेब यांच्या हस्ते सन्मान....
22) दरवर्षी जिजाऊ जयंतीनिमित्त लेख वाशिम मध्ये सकाळ पेपरला प्रकाशित झाला...
23) 500 च्या वर ई प्रमाणपत्र उत्तेजनार्थ ते सर्वोत्कृष्ट पर्यंत राज्यस्तरीय मिळालेले आहेत...
24) शिवजयंतीनिमित्त शिवाजी राजा ही कविता प्रकाशित...
25) अनेक स्पर्धामधून रोख पारितोषिके मिळवले...
26)मा.शरदचंद्ररावजीसाहेब पवार यांच्या वाढदिवसानिमित्त 60 ओळींचा कविता....
सहभाग प्रमाणपत्र मिळाले पण आजपर्यंत जेवढे प्रमाणपत्र मिळाले त्या सर्व प्रमाणपत्रापैकी सर्वात मोठे प्रमाणपत्र...
27) प्रा.बी.टी, चव्हाण सर(प्रा.शिक्षणाधिकारी) यांचे अभिनंदनीय पत्र 
28)जागतिक महिला दिनानिमित्त शेकडो महिलांच्या उपस्थितीत गावातील दारूबंदीचा ठराव घेऊन गावातील दारूची दुकाने बंद करून लोकांची मने परिवर्तन केलीत..
29) शिवजयंतीनिमित्त 108 ओळींची कविता करून शिवरायांना मानाचा मुजरा...
30)बचत गटाचे महत्व सांगून बचत गट करण्यास मदत करणे.
31) शाळेतल्या किशोरवयीन मुलींना आरोग्य व मासिक पाळी बद्दल विशेष मार्गदर्शन करणे. 
32)जिल्ह्यातील पहिली डिजिटल शाळा लोकवर्गणीतून केली.व लोगसहभाग व शिक्षकांच्या आर्थिक मदतीतून शाळेची रंगरंगोटी करणे.
33)  राज्यस्तरीय काव्य स्पर्धेत प्रशांत वाघ सर यांच्या घर वास्तूशांती निमित्त 180 कवितांमधून घर ही कविता सर्वोत्कृष्ट क्रमांका ने विजेती अहमदनगर येथे सन्मानित...34) स्वराज्यरक्षक संभाजी मालिकेतील अभिनेते खासदार डॉ. अमोल कोल्हे साहेब यांच्या हस्ते "स्वराज्याचे मावळे" पुस्काचे प्रकाशन... 
35) डहाणू मित्र मुंबई या वृत्तपत्रात "माती", "चला सबल करूया लेकीना","असे असावे जीवन", "गडकिल्ले", अशा अनेक कविता प्रकाशित....
36)स्वाभिमानी छावा सोलापूर या वृत्तपत्रात माझी "भाग्य उजळले तुझे" आणि "अत्याचार" ही कविता प्रकाशित....
37) राजमाता जिजाऊ हा लेख जिजाऊ विशेषांकात प्रसिद्ध...
38) "शेतकरी जगला पाहिजे" पुस्तक समीक्षण स्वाभिमानी छावा सोलापूर या दैनिकात प्रकाशित...
39) ऑनलाईन १००० च्या वर प्रमाणपत्र आजपर्यंत प्राप्त झाले....
40)"क्रांतिरत्न" या १००० पानांचा महाग्रंथात खरी विद्येची देवता लेख प्रकाशित....
41)५००० कवितांचे समतेचे महाकाव्य या ग्रंथात डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यावरील कविता प्रकाशित...
42) स्वताच्या ब्लॉगवर अनेक लेख, उपक्रम, कविता प्रकाशित...
*==========================================*

 🔷️मला मिळालेले पुरस्कार🔷️

*1) 2009 मध्ये पंजाबराव देशमुख शिक्षक संघटने तर्फे *राज्यस्तरीय आदर्श शिक्षिका* पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले..*

*2) *आम्ही सावित्रीच्या लेकी*  राज्यस्तरीय आदर्श *कवयित्री पुरस्कार* पुणे येथे सन्मानित करण्यात आले...2015*

*3) मराठा सेवा संघातर्फे *राज्यस्तरीय महात्मा फुले आदर्श शिक्षक पुरस्कार* 2009 मध्ये राज्यस्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार देवून सन्मानीत करण्यात आले...*

4) *आम्ही सावित्री च्या लेकी राज्यस्तरीय उपक्रमशिल व तंत्रस्नेही आदर्श शिक्षिका* *पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले* .2018*

*5) ग्रामस्थांनाकडून आदर्श शिक्षिका सन्मान...जि.प.शाळा.सुकळी येथे.2016*

*6) पं.स वाशिम येथे तंत्रस्नेही व उपक्रमशिल शिक्षिका सन्मान शिक्षण विभाग 2018..*

*7) राज्यस्तरीय महाकाव्य स्पर्धेत उत्कृष्ट क्रमांकांनी सन्मानित केलं...स्मृतीचिन्ह प्रमाणपत्र देवून सन्मानित*

*8)ऑनलाईन रोख पारितोषिके प्राप्त*

*9) सर्वोत्कृष्ट,उत्कृष्ट,प्रथम,द्वितीय,तृतीय ते उत्तेजनार्थ असे 500 च्या वर प्रमाणपत्र*

*10)स्वामी विवेकानंद यांच्या जीवनावरील आधारित शोधनिबंध लिहीला त्याचा राज्यातून प्रथम क्रमांक...नागपूर रामकृष्ण मठ धंतोली येथून प्रमाणपत्र व रोख रक्कम मिळाली आहे...*

*11)डाॅ.पंजाबराव देशमुख शिक्षक संघटनेतर्फे ग्रंथभेट देवून*
*"आदर्श शिक्षिका" म्हणून सन्मानित केले...दि.21-9-2018*

*12) राजस्तरीय ऑनलाईन काव्य स्पर्धेत टाॅप टेन मध्ये आल्याने लातूर येथे सन्मानित...*

*13) अभिजात मराठी शिक्षक परिषदेतर्फे निवडक 1072 कवितामधून १०१ कवितामध्ये निवड झाल्याबद्दल अमरावती येथे सन्मानित 2018*

*14)लठ्ठे ज्यु.काॅलेज ऑफ एज्युकेशन इन आष्टा ता.वाळवा  जि. सांगली येथील माजी आदर्श विद्यार्थी म्हणून सन्मानित* 2019

*15)सेवक सेवाभावी संस्था, जळगाव तर्फे "राज्यस्तरीय हिरकणी पुरस्कार 2019)*

*16) ९२ वे आखिल भारतीय साहित्य संमेलन यवतमाळ येथे  "बाप" या कवितेची निवड झाल्याबद्दल सन्मानित...* 2019

*17) स्वकतृत्वावर विश्व निर्माण करणा-या महिलांना प्रेरणा फाऊंडेशन, ठाणे तर्फे  राज्यस्तरीय  *"रणरागिनी पुरस्कार"* ठाणे2019* 

*18) राजस्तरीय नारीरत्न पुरस्कार सहारा एज्युकेशन अँड वेलफेअर फाऊंडेशन तर्फे परभणी येथे 24 मार्च 2019*

*19)महाराष्ट्र शिक्षक अॅडमिन पॅनल तर्फे वाशिम जिल्ह्यातून आदर्श शिक्षिका म्हणून राज्यस्तरीय आदर्श शिक्षिका पुरस्काराने औरंगाबाद येथे होणार सन्मानित...31 मे 2019 पुरस्कार जाहीर*

*20)मराठा सेवा संघातर्फे जिल्हास्तरीय गुणवंत शिक्षिका म्हणून सन्मानित*

*21)डाॅ. पंजाबराव देशमुख शिक्षक (वाशिम)संघटनेतर्फे आदर्श शिक्षिका म्हणून ग्रंथभेट देवून सन्मानित*

*22) राज्यस्तरीय अष्टाक्षरी काव्य स्पर्धेत "घर" ही कविता   सर्वोत्कृष्ट विजेती झाल्याबद्दल अहमदनगर येथे सन्मानित...*

*23) चिमणी पाखरं व उमलती फुले हा बालकाव्य जिल्ह्यातील पहिला बालकाव्य ठरल्याबद्दल शिक्षण सभापती गोळे साहेबांच्या हस्ते वाशिम जिल्हा परिषेमार्फत सन्मानित....

24) राज्यस्तरीय क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले नारिरत्न पुरस्कार, नागपूर 

25) आंतरराष्ट्रीय शिक्षण विचार परिषदेमध्ये गुणवंत आदर्श शिक्षिका म्हणून सन्मानित...२२ फेब्रुवारी २०२०

  🔷️*आवड व छंद*🔷️
*खास आवड/छंद-1 कविता लिहीणे,
*अॅमबाॅस पेंटींग,ग्लास पेंटींग,रिमझिम पेंटींग*
*रोज एक उपक्रम घेणे*
*शैक्षणिक साहित्य तयार करणे...*
*रांगोळी काढणे,मेहंदी काढणे*
*ओळख करून घेणे*
*शैक्षणिक विडीओ तयार करणे*
*शैक्षणिक साहित्य निर्माण करणे*
*शिकणे आणि शिकविणे...*
*विद्यार्थ्यांना सर्व क्षमता प्राप्त होईपर्यंत नवनवीन प्रयोग व विविध उपक्रम घेणे*
*ऑनलाईन तंत्रस्नेही कार्यशाळा घेणे*
*ऑनलाईन उपक्रम घेणे*
*कला,कार्यानुभव या विषयावर आधारीत कलाकुसरीचे साहित्य स्वतः करणे व विद्यार्थ्यांकडून करवून घेणे*
*विद्यार्थी हेच दैवत या उक्तीप्रमाणे शाळेतला एक एक मिनीट विद्यार्थ्यांसाठी खर्च करणे*
*दरवर्षी आई किंवा वडील नसलेल्या एका विद्यार्थ्याला दत्तक घेणे*
*स्वतःचा वाढदिवस अनाथ आश्रमातील मुलांच्या उपयोगी साहित्य देवून साजरा करणे*

सत्य....

 Date: 7 Apr 2020

*सत्य*


    माणुसकी हीच खरी सेवा आणि सत्य हाच खरा धर्म मानवाचा असला पाहिजे. सत्य हे प्रखर सूर्यासारखे तेज असते.सत्याला नेहमी तेजाचे वलय असते. सत्य कधीच आयुष्यात हरत नाही आणि झाकले ही जात नाही. एखादी व्यक्ती जर सत्याला झाकत असेल तर ती फक्त कांही काळापुरतीच झाकल्या जाऊ शकते. एक ना एक दिवस सत्य हे समोर येतच असते. जसे की एखाद्या विस्तवावर काही क्षणानंतर राख दिसायला लागते आणि त्या राखेला जर फुंकर मारली तर त्यावरचा विस्तव दिसतो अगदी त्याच प्रमाणे सत्य हे फक्त विस्तवा सारखे असते फक्त कांही कालावधी करिता ते धुळीने झाकले जाते पण कायमसाठी दबले जात नाही.आज आपण पाहतो बऱ्याच घरांमध्ये मोठी माणसंच खोटे बोलताना दिसतात त्यांचं पाहूनच लहान मुलं सुद्धा अनुकरण करत असतात ज्या घरांमध्ये एखादा पालक त्यांच्या मुलाला म्हणत असेल की  बाबा घरात नाहीत म्हणून सांग असं फोनवर मुलाला बोलण्यासाठी सांगितलं जातं आणि मग त्या वेळेला मुलाला आश्चर्य वाटतं की बाबा खोटं का बोलताहेत पण वडिलांच्या मर्जी खातर ते लहान मूल खोटे बोलून जातं पण खोटं बोलताना असं सांगतो "की बाबा म्हणतात बाबा घरात नाहीत म्हणून सांग" आणि लगेचच सत्य हे उघड होतं असतं म्हणून सत्य हे फार दिवस झाकले जात नाही...
         आपल्यावर केवढे मोठे ही संकट आले आणि कसली ही जर वेळ आली तर माणसांनी सदैव खरेच बोलले पाहिजे.. सत्यच बोलले पाहिजे एक खोटं झाकायला अनेक वेळा खोटे बोलावे लागते.पण या ख-या खोट्याच्या नादात माणसाची पार वाट लागते..हे सुद्धा आपणाला समजायला हवं....एखादी व्यक्ती खोटी बोलली हे जेव्हा समोरच्या व्यक्तीसमोर सिद्ध होतं तेव्हा दोन कानसुलीत मारल्यागत..सण...सण..आवाज झाल्यागत वाटतं...शेवटी खरे खोटे च्या नादात.. विश्वास उडून गेला की कांहीं खरंच नसते...एकदा खोटं बोलणारा,लबाड अशी जर प्रतिमा तयार झाली तर कितीही खरं बोला...ते नेहमी मग खोटंच असत्यच वाटायला लागतं...लांडगा आला रे...गोष्टीसारखी गत होते... दररोज लांडग्याची भिती घालणारा मेंढपाळ मुलगा खोटं बोलवून लोकांना फसवत असतो आणि एक दिवस त्याच्या खोट्या  बोलण्याला लोक़ विश्वासच ठेवत नाहीत आणि खरंच एक दिवस असा येतो...की खरोखर लांडगा येतो आणि सर्व शेळ्या खावून जातो..त्या मेंढपाळ मुलाच्या बोलण्यावर लक्ष देत नसतं... आणि मेंढपाळाच्या सर्व शेळ्या एक दिवस लांडगा खावून घेतात.... मेंढपाळाच्या  खोटेपणामुळे त्याच्या सर्व शेळ्या लांडग्यानं खावून खाल्या....
      कांहीं लोकं वय लपवण्यासाठी,वय कमी करून सांगतात..काय उपयोग कर बाबा त्या वयाचा... त्यापेक्षा एक कामं करा... खोटं बोलूच नका...खोटेच बोलले नाही तर लपवणृयाचा प्रश्नच नाही ना....

      आयुष्याच्या कपड्याला
     सत्याची झालर
     कष्टाची किनार
     जर आयुष्याला 
    लावली तर.....
    आयुष्याचं सोनं
    नक्कीच होणार....!!

          सत्याची ताकद ही हजार पटीने जास्त असते...सत्य नेहमी बलवान असते...जसे आपण सुर्याचे किरण झाकू शकत नाहीत.अगदी तसेच सत्य ही झाकू शकत नाही..सुर्याच्या किरणांइतकेच प्रवावी सत्य असते.... कांहीं वेळा सत्यालाच खूप त्रास होतो.म्हणून आपण कधीच वाम मार्गाने जायचे नाही....अपयश आले तर हरायचे नाही....

       सत्य हाच देव
       सत्य हाच भाव
       सत्य हीच पुजा
       सत्य हेच शिव...!!

       सत्याच्या मार्गाने जाणारा माणूस कधीच संकटात सापडत नाही.सत्य हाच देव आहे...वाममार्गाने कमवलेला पैसा,धन,टिकत नसते...तोच पैसा प्रामाणिकपणे कमवले तर तो टिकतो,व पुरतोही....जो सत्याची पुजा करतो त्यालाच शिव प्राप्त होते....सत्याचं पारडं हे कधीही जडच असते...
       "चला धरूया सत्याची कास
       सत्यानेच मग होईल विकास"

      *©️®️लेखिका/ कवयित्री कु.मिनाक्षी विजाई पांडुरंग नागराळे , वाशिम*

"स्वराज्याचे मावळे" तरूणांना स्फुर्ती देणारा काव्यसंग्रह...समीक्षण श्री.सुदाम साळुंके सर

Date: 26 Mar 2020

*"स्वराज्याचे मावळे"* तरूणांना स्फुर्ती व प्रेरणा देणारा काव्यसंग्रह.....

=====================
               शिक्षण क्षेत्रामध्ये उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या कवयित्री कु. मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे यांनी.     
     "स्वराज्याचे मावळे " 
या शीर्षकाखाली शिवछत्रपतींच्या तीस  जिगरबाज शूर मावळ्यांच्या शौर्याचे व पराक्रमाचे काव्यमय वर्णन या काव्यसंग्रहात केले आहे.    
 वाशिमच्या अजिंक्य प्रकाशनाने हा काव्यसंग्रह प्रसिद्ध केला आहे.      
    मुखपृष्ठावर सिंहासनारुढ राजाधिराज छत्रपती शिवाजी महाराज , माँसाहेब जिजाऊ व
सोबत भगव्या पताका हाती घेतलेले स्वराज्याचे मावळे रेखाटले आहे. तर मल पृष्ठावर मीनाक्षी ताईंनी आपल्या कार्याचा परिचय चित्रीत केला आहे. 
       वाशिम जिल्ह्यातील या कवयित्रीने " स्वराज्याचे मावळे "  या  काव्यसंग्रहातून प्रत्येक मावळ्याच्या व्यक्तिवैशिष्टयांचे व त्यांच्या ऐतिहासिक कामगिरीचे अप्रतिम वर्णन केले आहे. 
 " स्वराज्य रक्षक संभाजी " या मराठी ऐतिहासिक  मालिकेचे मुख्य अभिनेते खासदार डॉ. अमोल कोल्हे   यांनी  आपल्या संदेशात म्हटले आहे, समाजाला माहित नसणाऱ्या ३० मराठा , मुस्लिम शूर मावळ्यांचा इतिहास आपण   "स्वराज्याचे मावळे " या काव्य संग्रहाच्या माध्यमातून लोकांपर्यत पोहोचवणार असल्याबद्दल मिनाक्षीताईंना शुभेच्छा दिल्या आहेत.
     प्रस्तुत काव्यसंग्रहाला चित्रपट निर्माते कवी , लेखक , समिक्षक असे अष्टपैलू व्यक्तिमत्व  असलेले   श्री. संदीप राक्षे  सर यांनी प्रस्तावना  लिहीली आहे. 
   या काव्य संग्रहाचे एक आगळे वेगळे वैशिष्टये म्हणजे यामध्ये शिवरायांच्या जीवनात त्यांच्या लहानपणापासून जीवनभर त्यांच्याशी एकनिष्ठेने राहून आपल्या प्राणांची बाजी लावणाऱ्या प्रत्येक मावळ्यांनी केलेल्या पराक्रमाचे काव्यमय वर्णन या काव्यसंग्रहातून केले आहे. 
   या काव्य संग्रहातून कवयित्री मीनाक्षीताई यांनी स्वराज्याच्या कामी शिवाजी महाराजांना साथ देणाऱ्या वेगवेगळ्या जाती धर्मातील  ३० मावळ्यांना अतिशय मानाचे स्थान देवून यथोचित वर्णन केले आहे. " हर हर महादेव , छ्त्रपती शिवाजी महाराज की " अशा घोषणा दिल्या की आज ही अंगात नव चैतन्य संचारते . त्याच गर्जना देत या मावळ्यांनी शिवरायांच्या साथीन इतिहास घडविला . मावळा म्हटल की घोडयावर स्वार झालेला कमरेला तलवार , पाठीला ढाल असणा-या सरदाराचे चित्र डोळ्यांपुढ उभे राहते . 
           या कवितेचे प्रथम पुष्प स्वराज्यासाठी बलिदान देणारा शूर योध्दा प्रति शिवाजी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या शिवा काशिदचे गुंफले असून शेवटचे पुष्प बेलसरच्या लढाईत मर्दुमकी गाजवणाऱ्या समशेर बहाद्दर बाजी सर्वेराव जेधे यांच्या पराक्रमाचे काव्य पुष्प गुंफले आहे .
      होता जिवा म्हणून वाचला  शिवा अशी ओळख असलेल्या कुस्तीवीर जिवा महाला, आग्ऱ्याच्या कोठडीतील मदारी व  हिरोजी फर्जंद. आधी लग्न कोंढाण्याचे मग रायबाचे म्हणत ज्याने सिंहगडावर पराक्रम गाजवणाऱ्या शूर वीर  तानाजीचे , शिवरायांचे अष्टप्रधान मंडळ , औरंगजेबाला सळो की पळो करुन सोडणाऱ्या संताजी - धनाजी, समुद्र किनारी दरारा असणाऱ्या कान्होजी आंग्रे, घरदार , जमीन विकून रायगड किल्ला बांधणाऱ्या हिरोजी इंदलकर ,संभाजी राजांना शेवटच्या श्वासापर्यंत साथ देणाऱ्या कवी कलश यांचे वर्णन काव्यातून केले आहे.

    वेशांतर करी । नकला हो करी।
    बोलण्यात भारी । पडतसे।।

    या वरील ओळींमध्ये बहिर्जी नाईकांची चपळाई लपली आहे..शत्रूच्या समोर त्यांच्या सैनिकात वेशांतर करून जरी बहिर्जी घुसले तरी शत्रूला ते समजत नसे...इतके पटाईत सराईतपणे वेशांतर करून शत्रूच्या छावणीत घुसून खडानखडा माहिती काढणारे बहिर्जी नाईक हे गुप्तहेर खात्याचे प्रमुख होते...

      शेवटचा श्वास । लढत राहिले ।
      शौर्याने लढले । संताजीही ।

या अभंग प्रकारात ओवलेल्या उक्तीप्रमाणे आपल्या जिवाजी पर्वा न करणारा,स्वराज्यासाठी सर्वस्व अर्पण करणारे धनाजी व संताजी यांनी फार त्वेशाने, शौर्याने शेवटच्या श्वासापर्यंत स्वराज्यासाठी लढले...केवढी ती निष्ठा आणि केवढे ते छत्रपती शिवाजी महाराजांबद्दल आदर,जिवाला जीव देणारे मुठभर मावळ्यांना एकत्र घेवून लढणारे छत्रपती शिवाजी महाराज हे सा-या विश्वाला वंदनीय,पुजनीय व स्फुर्ती देणारे आहेत...

       वीर, शूरवीर , झुंजार,रण झुंजार  , सरनोबत, समशेर बहाद्दर , रांगडागडी , पैलवान, गुप्तहेर , प्रति शिवाजी असे प्रत्येक शुराचे वर्णन आपल्या काव्यमय उपाधीने करून त्यांच्या कार्याचे वर्णन या काव्यसंग्रहात केले आहे. या काव्यसंग्रहामधील स्वराज्याच्या मावळ्यांचे रसमय वर्णन काव्यांजली , अभंग, मुक्त छंद, अष्टाक्षरी या काव्यरचना प्रकारांमध्ये केले आहे. 
 प्रत्येकाकडे "स्वराज्याचे मावळे " हा काव्यग्रंथ  असावा व तो अवश्य वाचावा असे मला वाटते. 

स्वराज्याचे वीर I वीर शौर्यगाथा ॥
टेकविते माथा I मिनाक्षीचा ॥

         या काव्यपंक्ती मधून कवयित्री मिनाक्षी ताईंनी आपला या शूर वीरांबद्दल आदर व्यक्त केला आहे.चिमुकल्या विद्यार्थ्यांना इतिहास जेवढा शिकवावा आणि मिनाक्षी ताईचे जेवढे कौतुक करावे तितके कमीच आहे... महाराष्ट्र राज्यामध्ये पहिलांदा इतिहासावर काव्य रचले गेले आहे.याचा आम्हांला सार्थ अभिमान आहे...प्रत्येक शाळेत व घराघरात बालकांच्या हातात असावे असेच हा "स्वराज्याचे मावळ" हा काव्यसंग्रह आहे...

   मिनाक्षीताईंबद्दल दोन शब्द
कु. मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे या एक आदर्श शिक्षिका असून त्यांना आतापर्यंत अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. त्या एक उपक्रमशील शिक्षिका असून त्यांनी साहित्य क्षेत्रामध्ये वेगळा ठसा उमटवला आहे. 
  मिनाक्षीताई नागराळे आमच्या राज्यस्तर उपक्रमशील शिक्षिका समूहाच्या ONLY SUPER ACTIVE समुह प्रशासक आहेत. गेल्या ४/५ वर्षापासून त्या समुहामध्ये काम करत असून त्यांनी  अनेक ऑनलाइन कार्यशाळांच्या माध्यमातून महाराष्ट्रातील महिलांना तंत्रज्ञानाचे धडे शिकविले आहे. त्या आमच्या समुहाच्या ONLY SUPER ACTIVE  तंत्रस्नेही प्रशासक असल्याचा आम्हाला अभिमान आहे.
कु. मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे (साळुंके) पाटील यांना या संग्रहानिमित्ताने मनःपूर्वक शुभेच्छा  ! 


 --- श्री. सुदाम नारायण साळुंके सर
           तंत्रस्नेही  शिक्षक
             समुह प्रमुख - 
राज्यस्तर उपक्रमशील शिक्षिका समूह
प्रशासक - प्रगत तंत्रस्नेही महाराष्ट्र 
  कोपरगाव , जि. अहमदनगर 
    मो. 8830334810

Tuesday, 7 April 2020

समज-गैरसमज

 Date: 5 Apr 2020

*समज- गैरसमज*

    समजून घेतले तर समज...न समजून घेता जो वेगळाच विचार केला जातो तो गैरसमज... तसं पाहिलं तर समज हा शब्द जितका सरळ साधा आहे तितका सोपा नाही.एखाद्याला समजून घेण्याची कला फार कमी लोकांकडे असते...तेच लोकं जिवनात सफल होतात.समोरच्याला समजून घेऊन राहतात.त्यामुळे बरीच भांडणे होत नाहीत.समजून घेतल्यामुळे अनेक समस्या निर्माण होतच नाहीत...पण समजून घेणारा व्यक्ती तेवढाच समजदार असायला हवा.... एखादं मोठं कुटुंब असो किंवा मोठी शाळा असो सर्वानी एकमेकांना समजून घेऊन राहिलं की प्रेम,जिव्हाळा,आपुलकी वाढते... आणि चांगले संबंध टिकून राहतात...
       आजकालच्या मोबाईलच्या युगात व धावत्या जिवन शैलीमुळे प्रत्येकाला प्रार्थना, किंवा गीत,गाणे म्हणामला वेळच नाही..अशी माणसं,मुले, काही अंशी स्त्रीया चिडचिड करताना दिसतात..."प्रार्थना हे मनाचं उत्तम स्थान आहे" या उक्तीप्रमाणे जो प्रार्थना म्हणतो किंवा एखादा तरी छंद जोपासतो.तो जास्त चिडचिडा होतं नाही...जे लोक स्वत:ला कामामध्ये गुंतवणूक घेतात..त्यांना एक वेगळं समाधान असतं ते पण चिडचिड करीत नाही... एखाद्या सारखं टि.व्ही पाहणा-या मुलाला पहा...त्याचा स्वभाव चिडचिड करणारा असतो.आणि जे लोकं मानसिक तणावाखाली राहतात..ते ही फार चिडचिडे होत जातात...
       मागच्या महिन्यात मी एक पेपरला बातमी वाचली.की मोबाईल चे रिचार्ज करायला आई पैसे देत नाही म्हणून आईच्या डोक्यात काठी घालून आईचा जीव घेतला...अशा घटना ऐकून मन सुन्न होतं...एक आईच असते आपल्या मुलाला लहानाचे मोठे करण्यासाठी रात्रीचा दिवस करते...हाताचा पाळणा करते...जीवापाड काळजाच्या घडाला जपते...तिथं एकमेकांना जीव लावून प्रेमाने राहणे फार महत्त्वाचे आहे... एकमेकांना समजून घेणं फार महत्त्वाचं आहे...एकाच घरातल्या सासू सुनेनी एकमेकीला समजून घेतलं तर त्या घराचं नंदनवन होईल... आणि छोट्या छोट्या गोष्टीत न समजून घेतल्याने गैरसमज वाढले तर फार मोठी भांडणं लागायला वेळ लागणार नाही...
      गैरसमज- एखाद्या गोष्टीचा वेगळाच अर्थ काढून मनात गृह निर्माण करणे म्हणजे गैरसमज... अनेक वेळा पुढचा व्यक्ती स्वत:च्या भल्याकरता कांहीतरी सांगत असतो...तर समोरच्याला वाटतं माझं चांगलं झालेलं बघवत नाही... यावरून गैरसमज निर्माण होतो आणि वाद सुरू होतात...प्रत्येक व्यक्तीने गैरसमज करून घ्याच्या अगोदर दहा वेळा विचार करावा...समोरचा व्यक्ती माझ्याच भल्यासाठी सांगत आहे ना याची शहानिशा  करून तो विषय समोरासमोर क्लीयर केला तर गैरसमज होणारच नाहीत...
     गैरसमज हा खूप घातकी असतो.यामुळे अनेकांचे संसार उध्वस्त झालेले पहायला मिळतात... गैरसमज हा असा रोग आहे.ज्याला जडला तो आतल्या आत कुढत राहतो.त्यामुळे द्वेश,राग,मत्सर,वाढायला लागतो.म्हणून प्रत्येक कृती ही विचारपूर्वकच करायला हवी....प्रत्येकाला समजून घेण्याची गरज आहे....

      एकमेकां समजून घेवू
       सारे आनंदाने राहू
       एकमेकांचा आदर बाळगू
        प्रेमाने चला पाहू....!!
 
         नको कोणता गैरसमज
           नकोत कसली भांडणं
           विचारांचे आदानप्रदान
            द्यावं सुखाचं चांदणं.....!!

      या वरील उक्तीप्रमाणे एकमेकांना  समजून घेऊन राहीलं तर एकमेकांचा आदर केला..तर घराचं नंदनवन व्हायला वेळ लागत नाही.. आणि गैरसमज करून घेतलं तर एकत्र कुटुंब पध्दतीत रहायला फार अवघड होवून जाते....मानव हा विचार करणारा विचारशील प्राणी आहे... म्हणून समजून घेण्याची भावना आपल्या सर्वामध्ये रूजली पाहिजे... समजून घेण्याची एक कला आहे...ती प्रत्येकाने शिकली पाहिजे...ज्या घरात दोन भाऊ एकमेकांना समजून घेतात..तिथे जगातली कोणतीच ताकद त्यांना वेगळं करू शकत नाही... समजून घेऊन राहिलं तर एक आदर्श कुटुंब म्हणून त्या घराकडे बघितलं जातं...
       समज के समजना भी एक समजदारी है। चला तर मग सर्वानी गैरसमजच्या जाळ्यातून बाहेर पडुया...एक समजदार,शिस्तप्रिय नागरिक बनू या.....

           
*©️®️कवयित्री/लेखिका:- कु मिनाक्षी विजाई पांडुरंग नागराळे वाशिम*

---
Shared using https://www.writediary.com/getapp

Saturday, 8 February 2020

मी आणि मूल्यवर्धन

 Date: 26 Jul 2019

*मूल्यवर्धनने जाणिव-माझ्या जबाबदा-यांची*

     मूल्यवर्धन हा विषय जितका महत्वाचा आहेत तितकाच फायद्याचा सुद्धा आहे.आज प्रत्येक शाळेमध्ये मुल्य रूजवण्यांचे कामं प्रत्येक शिक्षक करत आहे.त्याचा परिणाम खूप चांगला विद्यार्थ्यांमध्ये दिसून येत आहे.बालवयातच योग्य ते संस्कार रूजवण्याची खरी गरज आहे...मूल्य हे रूजवावी लागतात...एखाद्या विद्यार्थ्यांने जर चोरी केली त्याला चोरी करू नको म्हणून सांगत बसण्यापेक्षा चोरी करणं योग्य की अयोग्य हे समजून सांगायला हवे.त्याचप्रमाणे प्रत्येक वर्गात विद्यार्थ्यांना मूल्यवर्धन हा उपक्रम जाणिवपूर्वक दिल्यामुळे शिक्षकांना सुध्दा एक दिशा मिळाली आहे.प्रत्येक इयत्तेच्या पुस्तकांनुसार वेगवेगळे उपक्रम या एकाच पुस्तिकेत आढळून येतात.नवनवीन गोष्टी वाचून त्यावर सकारात्मक विचार करायला लावणारी प्रश्न ही खरोखरच विचार करायला लावणारी आहेत.त्यामुळे विद्यार्थ्यांना योग्य विचार करण्याची सवय लागते.
     मूल्यवर्धनने जाणिव माझ्या जबाबदारीची या विषयानुसार विद्यार्थ्यांना त्यांच्या जबाबदा-या समजू लागल्या आहेत...मतदान करणे ही एक जबाबदारी आहे.ते समजून देण्यासाठी वर्गस्तरावर वर्गमंत्रीमंडळ निवडीसाठी निवडणूक घेण्यात आली.त्यासाठी निवडणूक पारदर्शक पध्तीने पार पडण्यासाठी मोठ्या माणसांचे मतदान कसे असते हे समजण्यासाठी शाळेत प्रत्यक्ष निवडणूक घेण्यात आली.त्यात मंत्रिमंडळासाठी इच्छूक उमेदवारांची नांवे फळ्यावर लिहीण्यात आली.जसे वर्गमंत्री, स्वच्छतामंत्री,शिक्षणमंत्री, शिस्तमंत्री, आरोग्यमंत्री, पर्यावरण मंत्री इ.पदासाठी अर्ज मागवण्यात आली.पुर्ण वर्गासमोर निवडणूकीसाठी उभ्या असलेल्या मतदारांची नांवे लिहीण्यात आली.मतदान करण्यासाठी वर्ग खोलीचे नियोजन करून मतदान पेटी तयार करण्यात आली.सर्व विद्यार्थ्यांना रांगेत येऊन,हाताला शाई लावायच्या टेबलजवळ येऊन थांबत असे हाताला शाई लावल्यानंतरच पुढच्या टेबलावर एक उंच रिकामा खोका मतदाराच्या नावासमोर टीक मार्क करण्यासाठी ठेवला होता. तिथे टीकमार्क करूनच चिठ्ठीची घडी घालून मतदान पेटीमध्ये चिठ्ठी टाकायची.असे करत संपूर्ण वर्गाचे मतदान झाल्यावर इतर विद्यार्थ्यांची मदत घेवून.इयत्ता चौथीचे विद्यार्थी मतमोजणी करत त्यांचे मत फळ्यासमोरील नावासमोर लिहीत असत.पुर्ण प्रक्रीया पार पडल्यानंतर ज्याला सर्वात जास्त मत पडले तो वर्गप्रमुख झाला...प्रत्येक दोन उमेदवारामधून चुरशीचा सामना करत ज्याला जास्त मत तो त्या त्या मंत्रीपदासाठी मुख्य व उप अशी निवड प्रक्रिया खूप पारदर्शक पध्तीने पार पडली.
    मतदान प्रक्रिया प्रत्यक्ष राहिल्यामुळे लोकशाही पध्दतीने कसे मतदान करतात याची कल्पना विद्यार्थ्यांना झाली.विद्यार्थ्यांमध्ये आवड निर्माण झाली.नागरिक शास्त्र व माझी जबाबदारी यांची ओळख नव्याने झाली.
       नियम पाळूया...शाळेचे नियम या इयत्ता पहिलीच्या मूल्यवर्धन गीतामधून शाळेचे व स्वयंशिस्तीचे नियम गीताच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये रूजले आहेत.हे गीत परिपाठाच्या वेळी दररोज घेत असल्याने सर्व विद्यार्थ्यांमध्ये खूप बदल झालेला दिसून येत आहे.पुर्वी कोणाचा वाढदिवस असला की शाळेच्या मैदानात कितीही सांगून चाॅकलेटची कागदं ग्राउंड वर पडलेली दिसत होती.आता या गीतामुळे एकही कागद मैदानावर दिसत नाही.एकही विद्यार्थी शाळेच्या गणवेशाशिवाय येत नाही....
     वर्ग आपुला स्वच्छ ठेवू या
      घालूनी गणवेश शाळेत येवू या
       मित्राच्या सोबत मैत्री टिकवू या
       नियम पाळू या ...आपण नियम पाळूया 
       शाळेचे सारे आपण नियम पाळूया 
या ओळीमुळे शाळा स्वच्छ, दप्तर स्वच्छ राहायला लागले...जे कामं हजार वेळा सांगून होत नव्हते ते फक्त या गीतामुळे झाले.आणि आपला वर्ग स्वच्छ ठेवण्याची जबाबदारी माझी आहे ही भावना विद्यार्थ्यांच्या मनावर कोरली गेली...आणि ती मूल्य आपोआपच विद्यार्थ्यांमध्ये रूजली गेली आहेत....

     *शब्दांकन-कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे* 
     *जि.प.प्राथमिक शाळा कोकलगाव* 
     *केंद्रशाळा-तोंडगाव* 
      *ता.जि.वाशिम....*
      *पीन -444505*