Friday, 7 September 2018

मराठी विरूध्द अर्थाचे शब्द...संकलन-मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे...वाशिम


अथ x इति        
अजर x जराग्रस्त        
अमर x मृत्य          
अधिक x उणे        
अलीकडे x पलीकडे     
अवघड x सोपे 
अंत x प्रारंभ 
अचल x चल 
अचूक x चुकीचे 
अडाणी x शहाणा
अटक x सुटका 
अतिवृष्टी x अनावृष्टी 
अती x अल्प 
अर्थ x अनर्थ  
अनुकूल x प्रतिकूल
अभिमान x दुरभिमान 
अरुंद x रुंद 
अशक्य x शक्य  
अंधकार x प्रकाश 
अस्त x प्रारंभ 
अडचण x सोय
अपेक्षित x अनपेक्षित 
अशक्त x सशक्त
अर्धवट x पूर्ण 
अमूल्य x कवडीमोल 
असतो x नसतो
अपेक्षाभंग x अपेक्षापूर्ती 
अंथरूण x पांघरूण 
अग्रज x अनुज
अनाथ x सनाथ
अतिवृष्ट x अनावृष्टी
अधोगती x प्रगती, उन्नती
अबोल x वाचाळ
अब्रू x बेअब्रू
अल्लड x पोक्त
अवखळ x गंभीर
अवजड x हलके
आरंभ x शेवट  
आठवण x विस्मरण
आशा x निराशा  
आता x नंतर         
आत x बाहेर 
आनंद x दु:ख         
आला x गेला
आहे x नाही         
आळशी x उद्योगी
आकर्षण x अनाकर्षण 
आकाश x पाताळ 
आतुरता x उदासीनता  
ओबडधोबड x गुळगुळीत     
आदर्श x अनादर्श 
आवडते x नावडते 
आवश्यक x अनावश्यक 
आज्ञा x अवज्ञा 
आधी x नंतर 
आघाडी x पिछाडी 
आजादी x गुलामी 
आशीर्वाद x शाप 
आस्था x अनास्था 
आदर x अनादर 
आडवे x उभे 
आयात x निर्यात
आंधळा x डोळस 
ओला x सुका 
ओली x सुकी
ओळख x अनोळख 
इकडे x तिकडे 
इथली x तिथली         
इष्ट x अनिष्ट 
इमानी x बेइमानी
इच्छा x अनिच्छा 
इलाज x नाइलाज  
इहलोक x परलोक
उघडे x बंद 
उच x नीच 
उजेड x काळोख 
उदासवाणा x उल्हासित
उभे x आडवे
उमेद x मरगळ 
उंच x बुटका
उच्च x नीच
उतरणे x चढणे 
उत्तम x क्षुद्र
उत्कर्ष x अपकर्ष, अधोगती
उचित x अनुचित 
उदघाटन x समारोप 
उदास x प्रसन्न
उदार x अनुदार, कृपण 
उधार x रोख
उधळ्या x कंजूष, काटकसरी  
उपकार x अपकार
उपदेश x बदसल्ला
उपयोगी x निरुपयोगी
उपाय x निरुपाय 
उलट x सुलट    
ऊन x सावली
उगवणे x मावळणे
उशिरा x लवकर
उत्तेजन x विरोध 
उत्साह x निरुत्साह
उद्धट x नम्र
उदार x कंजूष
उन्नती x अवनती      
एकदा x अनेकदा 
ऐटदार x केविलवाणा
ऐच्छिक x अनैच्छिक, अपरिहार्य
कर्कश x संजुल 
कडक x नरम
कळस x पाया
कच्चा x पक्का
कबूल x नाकबूल
कडू x गोड
कर्णमधुर x कर्णकटू 
कठीण x सोपे 
कल्याण x अकल्याण 
कष्टाळू x कामचोर
कंटाळा x उत्साह  
काळा x पांढरा
काळोख x प्रकाश, उजेड
कायदेशीर x बेकायदेशीर 
कौतुक x निंदा 
क्रूर x दयाळू 
कोरडा x ओला
कोवळा x जून, निबर
किमान x कमाल
कीव x राग  
कृतज्ञ x कृतघ्न
कृत्रिम x नैसर्गिक, स्वाभाविक
कृश x स्थूल
कृपा x अवकृपा  
कीर्ती x अपकीर्ती 
खरे x खोटे
खंडन x मंडन 
खात्री x शंका 
खाली x वर 
खादाड x मिताहारी 
खुळा x शाहाणा
खूप x कमी  
खरेदी x विक्री
खोल x उथळ 
गरम x थंड 
गमन x आगमन
गढूळ x स्वच्छ
गंभीर x अवखळ, पोरकट
गद्य x पद्य 
गाव x शहर
गारवा x उष्मा  
ग्राहक x विक्रेता
ग्रामीण x शहरी
ग्राह्य x त्याज्य
गुरु x शिष्य
गुण x अवगुण
गुप्त x उगड 
गुळगुळीत x खरखरीत, खडबडीत
गुणी x अवगुणी 
गुणगान x निदा 
गोड x कडू 
गोरा x काळा
गौण x मुख्य
घट्ट x सैल, पातळ
घाऊक x किरकोळ 
चढ x उतार
चल x अचल, स्थिर
चढाई x माघार
चढणे x उतरणे
चवदार x बेचव
चपळ x सुस्त 
चंचल x स्थिर 
चांगले x वाईट 
चूक x बरोबर 
चोर x गोलीस
चिमुकला x थोरला
चिरंजीव x अल्पजीवी   
छोटी x मोठी
छोटेसे x मोठेसे 
जड x हलके 
जय x पराजय 
जन्म x मृर्यू 
जवळची x लांबची
जगणे x मरणे 
जमा x खर्च  
जबाबदार x बेजबाबदार
जर x तर 
जलद x हळू 
जागणे x झोपणे 
जास्त x कमी
जागरूक x निष्काळजी 
जागृत x निद्रिस्त
जाणे x येणे 
जिवंत x मृत
जिंकणे x हरणे 
जीत x हार
जुने x नवे 
जेवढा x तेवढा 
जोश x कंटाळा 
झोप x जाग 
झोपडी x महाल 
टंचाई x विपुलता 
टिकाऊ x ठिसूळ 
ठळक x पुसट 
डावा x उजवा
डौलदार x बेढप  
तरुण x म्हातारा
तहान x भूक  
तुरळक x दाट
ताजे x शिळे
तारक x मारक
ताजी x शिळी 
ताल x बेताल
तेजस्वी x निस्तेज
तेजी x मंदी
तीव्र x सौम्य
तीक्ष्ण x बोथट
तिरके x सरळ
तिरपा x सरळ 
थंड x गरम 
थंडी x उष्मा 
थोर x लहान
थोरला x धाकटा
थोडे x जास्त 
दया x राग  
दयाळू x जुलमी
दाट x विरळ
दीन x रात
दिवस x रात्र
दीर्घ x ऱ्हस्व
दुरित x सज्जन  
दुःख x सुख
दुष्काळ x सुकाळ
दुष्ट x सुष्ट
देशभक्त x देशद्रोही
देव x दानव, दैत्य
दृष्ट x सुष्ट    
दोषी x निर्दोषी, निर्दोष
द्वेष x प्रेम
धनवंत x निर्धन, कंगाल
धडधाकट x कमजोर 
धर्म x अधर्म
धाडस x भित्रेपणा 
धूसर x स्पष्ट
धिटाई x भित्रेपणा, भ्याडपणा
धीट x भित्रा
धूर्त x भोळा  
नफा x तोटा 
नवे x जुने
नम्रता x उद्धटपणा 
नाजूक x राठ  
निद्रा x जागृती 
निर्मळ x मळकट
निमंत्रित x आगंतुक  
निंदा x स्तुती
निर्दयता x सहृदयता, सदयता 
निर्बंध x मोकळीक 
निर्जीव x सजीव
निराश x उत्साही 
निःशस्त्र x शस्त्रधारी
निश्चित x अनिश्चित
निष्काम x सकाम  
निर्भय x भयभीत 
नीती x अनीती
नीटनेटका x गबाळ्या
नोकर x मालक 
नेहमी x क्वचित
नुकसान x फायदा
नेता x अनुयायी   
न्याय x अन्याय 
पक्की x कच्ची 
पडका x धडका 
पराक्रमी x भित्रा 
परका x स्वकीय 
पहिला x शेवटचा
पलीकडे x अलीकडे
परवानगी x बंदी 
प्रकाश x अंधार 
प्रश्न x उत्तर 
प्रामाणिकपणा x लबाडी 
प्राचीन x अर्वाचीन
प्रेमळ x रागीट 
प्रेम x द्वेष 
प्रचंड x चिमुकला 
प्रत्यक्ष x अप्रत्यक्ष 
प्रतिकार x सहकार 
प्रमाण x अप्रमाण
प्रगती x अधोगती  
पाप x पुण्य
पात्र x अप्रात्र 
पायथा x शिखर 
पांढरा x काळा 
प्रारंभ x अंत 
पुढची x मागची 
पुष्कळ x थोडे 
पूर्ण x अपूर्ण 
पूर्व x पश्चिम
पौर्णिमा x अमावास्या 
प्रिय x अप्रिय
फसवी x स्पष्ट   
फायदा x तोटा
फार x कमी 
फुलणे x कोमेजणे
फुकट x विकत  
फिकट x गडद 
बहुमान x अपमान
बरोबर x चूक  
बलाढ्य x कमजोर
बसणे x उठणे  
बंद x उघडा 
बंधन x मुक्तता 
बंडाळी x सुव्यवस्था 
बाल x वृद्ध
बाहेर x आत
बिघात x दुरुस्ती  
बुद्धिमान x निर्बुद्ध
बुद्धिमान x ढ 
बेसावध x सावध 
बेसूर x सुरेल   
भडक x सौम्य 
भरती x ओहोटी
भरभर x सावकाश 
भले x बुरे
भक्कम x कमकुवत 
भय x अभय 
भयंकर x सौम्य 
भयभीत x निर्भय
भव्य x चिमुकले 
भसाडा x मंजुळ
भरती x आहोटी    
भान x बेभाम 
भारतीय x अभारतीय
भाग्यवंत x दुर्भागी 
भांडण x सलोखा 
भिकारी x सावकार  
भूक x तहान 
भूषण x दूषण 
महान x क्षुद्र
मधुर x कडवट 
महाल x झोपडी
मऊ x टणक  
मंद x प्रखर
मंजुळ x कर्कश 
माता x पिता   
माथा x पायथा
माय x बाप
मालक x नोकर
मान x अपमान
माया x द्वेष
माघारा x सामोरा
मान्य x अमान्य  
म्हातारा x तरुण 
मिटलेले x उघडलेले 
मित्र x शत्रू 
मैत्री x दुश्मनी 
मोठा x लहान
मोकळे x बंदिस्त 
मौन x बडबड 
मृत्यू x जीवन 
मृदू x कठीण
मुका x बोलका
मूर्ख x शहाणा  
यशस्वी x अयशस्वी
यश x अपयश  
याचक x दाता   
येईल x जाईल 
योग्य x अयोग्य 
रक्षक x मारक 
रुडू x हसू 
राग x लोभ
राजा x रंक  
रुचकर x बेचव 
रूपवान x कुरूप 
रेखीव x खडबडीत 
रिकामे x भरलेले 
रोड x सुदृढ 
लहानपण x मोठेपण 
लक्ष x दुलर्क्ष 
लवकर x उशिरा
लबाड x भोळा 
लबाडी x प्रामाणिकपणा 
लय x प्रारंभ   
लक्ष x दुर्लक्ष 
लाडके x नावडते 
लांब x जवळ 
लांबी x रुंदी
लेचापेचा x भक्कम 
लोभी x निर्लोभी 
वाकडे x सरळ
वापर x गैरवापर  
वृद्ध x तरुण 
विचार x अविचार
विद्यार्थी x शिक्षक 
विश्वास x अविश्वास 
विलंब x त्वरा 
विशेष x सामान्य
विद्वान x अडाणी 
विष x अमृत
विरोध x पाठिंबा
विसरणे x आठवणे    
वेडा x शहाणा
वेगात x हळूहळू 
व्यवस्थित x अव्यवस्थित  
शत्रू x मित्र 
शहर x खेडे 
शकून x अपशकून 
शाप x वर 
शंका x खात्री   
शेवट x सुरवात
श्वास x निःश्वास  
शिखर x पायथा
शिकारी x सावज
शिस्त x बेशिस्त  
शिक्षा x शाबाशकी 
शीतल x उष्ण 
शीत x अशीत
शक्य x अशक्य
शेंडा x बुडखा
शुद्ध x अशुद्ध
शूर x भित्रा    
श्रीमंत x गरीब 
श्रेष्ठ x कनिष्ठ
सकाळ x संध्याकाळ
सज्जन x दुर्जन 
सदाचार x दुराचार 
सभ्य x असभ्य
सतर्क x बेसावध 
सतेज x निस्तेज
समाधान x असमाधान
सरस x निरस
समान x असमान
समृद्धी x दारिद्र्य   
सत्य x असत्य 
सरळ x वाकडा     
संवाद x विसंवाद 
स्वच्छ x घाणेरडा 
स्वतंत्र x परतंत्र
स्वस्थ x बेचैन 
स्वहित x परमार्थ 
स्वदेश x परदेश 
स्तुती x निंदा
स्वस्त x महाग
स्वाधीन x पराधीन
स्वागत x निरोप  
स्वार्थ x परमार्थ
स्वार्थी x निःस्वार्थी 
स्पष्ट x अस्पष्ट  
सावध x बेसावध 
साहसी x भित्रा 
सार्थ x व्यर्थ 
साम्य x फरक
सान x थोर
सावकाश x पटकन 
सार्वजनिक x खाजगी  
सानुली x मोठी 
सामुदायिक x वैयक्तिक      
स्थिर x अस्थिर 
सुप्रसिद्ध x कुप्रसिद्ध 
सुरक्षित x असुरक्षित 
सुख x दु:ख
सुटका x अटक
सुशिक्षित x अशिक्षित 
सुगंध x दुर्गंध 
सुंदर x कुरूप 
सुदैवी x दुर्दैवी 
सुरुवात x शेवट
सुभाषित x कुभाषित   
सूर्योदय x सूर्यास्त 
सोपे x कठीण
सोय x गैरसोय 
सौजन्य x उद्धटपणा 
सेवक x मालक
हळू x जलद 
हसणे x रडणे 
हलके x जड 
हजर x गैरहजर
हसतमुख x रडततोंड  
हार x जीत 
हिम्मत x भय 
हिंसक x अहिंसक
हिरमुसलेला x उत्साही 
हित x अहित  
हिशेबी x बेहिशेबी 
हीन x दर्जेदार
हुशार x मठ्ठ 
होकार x नकार
क्षमा x शिक्षा 
ज्ञान x अज्ञान

संकलन-कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे.
जि.प.वरिष्ठ प्राथमिक शाळा सुकळी.
ता.जि.वाशिम...

मराठी विरूध्द अर्थाचे शब्द...संकलन-मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे...वाशिम


अथ x इति        
अजर x जराग्रस्त        
अमर x मृत्य          
अधिक x उणे        
अलीकडे x पलीकडे     
अवघड x सोपे 
अंत x प्रारंभ 
अचल x चल 
अचूक x चुकीचे 
अडाणी x शहाणा
अटक x सुटका 
अतिवृष्टी x अनावृष्टी 
अती x अल्प 
अर्थ x अनर्थ  
अनुकूल x प्रतिकूल
अभिमान x दुरभिमान 
अरुंद x रुंद 
अशक्य x शक्य  
अंधकार x प्रकाश 
अस्त x प्रारंभ 
अडचण x सोय
अपेक्षित x अनपेक्षित 
अशक्त x सशक्त
अर्धवट x पूर्ण 
अमूल्य x कवडीमोल 
असतो x नसतो
अपेक्षाभंग x अपेक्षापूर्ती 
अंथरूण x पांघरूण 
अग्रज x अनुज
अनाथ x सनाथ
अतिवृष्ट x अनावृष्टी
अधोगती x प्रगती, उन्नती
अबोल x वाचाळ
अब्रू x बेअब्रू
अल्लड x पोक्त
अवखळ x गंभीर
अवजड x हलके
आरंभ x शेवट  
आठवण x विस्मरण
आशा x निराशा  
आता x नंतर         
आत x बाहेर 
आनंद x दु:ख         
आला x गेला
आहे x नाही         
आळशी x उद्योगी
आकर्षण x अनाकर्षण 
आकाश x पाताळ 
आतुरता x उदासीनता  
ओबडधोबड x गुळगुळीत     
आदर्श x अनादर्श 
आवडते x नावडते 
आवश्यक x अनावश्यक 
आज्ञा x अवज्ञा 
आधी x नंतर 
आघाडी x पिछाडी 
आजादी x गुलामी 
आशीर्वाद x शाप 
आस्था x अनास्था 
आदर x अनादर 
आडवे x उभे 
आयात x निर्यात
आंधळा x डोळस 
ओला x सुका 
ओली x सुकी
ओळख x अनोळख 
इकडे x तिकडे 
इथली x तिथली         
इष्ट x अनिष्ट 
इमानी x बेइमानी
इच्छा x अनिच्छा 
इलाज x नाइलाज  
इहलोक x परलोक
उघडे x बंद 
उच x नीच 
उजेड x काळोख 
उदासवाणा x उल्हासित
उभे x आडवे
उमेद x मरगळ 
उंच x बुटका
उच्च x नीच
उतरणे x चढणे 
उत्तम x क्षुद्र
उत्कर्ष x अपकर्ष, अधोगती
उचित x अनुचित 
उदघाटन x समारोप 
उदास x प्रसन्न
उदार x अनुदार, कृपण 
उधार x रोख
उधळ्या x कंजूष, काटकसरी  
उपकार x अपकार
उपदेश x बदसल्ला
उपयोगी x निरुपयोगी
उपाय x निरुपाय 
उलट x सुलट    
ऊन x सावली
उगवणे x मावळणे
उशिरा x लवकर
उत्तेजन x विरोध 
उत्साह x निरुत्साह
उद्धट x नम्र
उदार x कंजूष
उन्नती x अवनती      
एकदा x अनेकदा 
ऐटदार x केविलवाणा
ऐच्छिक x अनैच्छिक, अपरिहार्य
कर्कश x संजुल 
कडक x नरम
कळस x पाया
कच्चा x पक्का
कबूल x नाकबूल
कडू x गोड
कर्णमधुर x कर्णकटू 
कठीण x सोपे 
कल्याण x अकल्याण 
कष्टाळू x कामचोर
कंटाळा x उत्साह  
काळा x पांढरा
काळोख x प्रकाश, उजेड
कायदेशीर x बेकायदेशीर 
कौतुक x निंदा 
क्रूर x दयाळू 
कोरडा x ओला
कोवळा x जून, निबर
किमान x कमाल
कीव x राग  
कृतज्ञ x कृतघ्न
कृत्रिम x नैसर्गिक, स्वाभाविक
कृश x स्थूल
कृपा x अवकृपा  
कीर्ती x अपकीर्ती 
खरे x खोटे
खंडन x मंडन 
खात्री x शंका 
खाली x वर 
खादाड x मिताहारी 
खुळा x शाहाणा
खूप x कमी  
खरेदी x विक्री
खोल x उथळ 
गरम x थंड 
गमन x आगमन
गढूळ x स्वच्छ
गंभीर x अवखळ, पोरकट
गद्य x पद्य 
गाव x शहर
गारवा x उष्मा  
ग्राहक x विक्रेता
ग्रामीण x शहरी
ग्राह्य x त्याज्य
गुरु x शिष्य
गुण x अवगुण
गुप्त x उगड 
गुळगुळीत x खरखरीत, खडबडीत
गुणी x अवगुणी 
गुणगान x निदा 
गोड x कडू 
गोरा x काळा
गौण x मुख्य
घट्ट x सैल, पातळ
घाऊक x किरकोळ 
चढ x उतार
चल x अचल, स्थिर
चढाई x माघार
चढणे x उतरणे
चवदार x बेचव
चपळ x सुस्त 
चंचल x स्थिर 
चांगले x वाईट 
चूक x बरोबर 
चोर x गोलीस
चिमुकला x थोरला
चिरंजीव x अल्पजीवी   
छोटी x मोठी
छोटेसे x मोठेसे 
जड x हलके 
जय x पराजय 
जन्म x मृर्यू 
जवळची x लांबची
जगणे x मरणे 
जमा x खर्च  
जबाबदार x बेजबाबदार
जर x तर 
जलद x हळू 
जागणे x झोपणे 
जास्त x कमी
जागरूक x निष्काळजी 
जागृत x निद्रिस्त
जाणे x येणे 
जिवंत x मृत
जिंकणे x हरणे 
जीत x हार
जुने x नवे 
जेवढा x तेवढा 
जोश x कंटाळा 
झोप x जाग 
झोपडी x महाल 
टंचाई x विपुलता 
टिकाऊ x ठिसूळ 
ठळक x पुसट 
डावा x उजवा
डौलदार x बेढप  
तरुण x म्हातारा
तहान x भूक  
तुरळक x दाट
ताजे x शिळे
तारक x मारक
ताजी x शिळी 
ताल x बेताल
तेजस्वी x निस्तेज
तेजी x मंदी
तीव्र x सौम्य
तीक्ष्ण x बोथट
तिरके x सरळ
तिरपा x सरळ 
थंड x गरम 
थंडी x उष्मा 
थोर x लहान
थोरला x धाकटा
थोडे x जास्त 
दया x राग  
दयाळू x जुलमी
दाट x विरळ
दीन x रात
दिवस x रात्र
दीर्घ x ऱ्हस्व
दुरित x सज्जन  
दुःख x सुख
दुष्काळ x सुकाळ
दुष्ट x सुष्ट
देशभक्त x देशद्रोही
देव x दानव, दैत्य
दृष्ट x सुष्ट    
दोषी x निर्दोषी, निर्दोष
द्वेष x प्रेम
धनवंत x निर्धन, कंगाल
धडधाकट x कमजोर 
धर्म x अधर्म
धाडस x भित्रेपणा 
धूसर x स्पष्ट
धिटाई x भित्रेपणा, भ्याडपणा
धीट x भित्रा
धूर्त x भोळा  
नफा x तोटा 
नवे x जुने
नम्रता x उद्धटपणा 
नाजूक x राठ  
निद्रा x जागृती 
निर्मळ x मळकट
निमंत्रित x आगंतुक  
निंदा x स्तुती
निर्दयता x सहृदयता, सदयता 
निर्बंध x मोकळीक 
निर्जीव x सजीव
निराश x उत्साही 
निःशस्त्र x शस्त्रधारी
निश्चित x अनिश्चित
निष्काम x सकाम  
निर्भय x भयभीत 
नीती x अनीती
नीटनेटका x गबाळ्या
नोकर x मालक 
नेहमी x क्वचित
नुकसान x फायदा
नेता x अनुयायी   
न्याय x अन्याय 
पक्की x कच्ची 
पडका x धडका 
पराक्रमी x भित्रा 
परका x स्वकीय 
पहिला x शेवटचा
पलीकडे x अलीकडे
परवानगी x बंदी 
प्रकाश x अंधार 
प्रश्न x उत्तर 
प्रामाणिकपणा x लबाडी 
प्राचीन x अर्वाचीन
प्रेमळ x रागीट 
प्रेम x द्वेष 
प्रचंड x चिमुकला 
प्रत्यक्ष x अप्रत्यक्ष 
प्रतिकार x सहकार 
प्रमाण x अप्रमाण
प्रगती x अधोगती  
पाप x पुण्य
पात्र x अप्रात्र 
पायथा x शिखर 
पांढरा x काळा 
प्रारंभ x अंत 
पुढची x मागची 
पुष्कळ x थोडे 
पूर्ण x अपूर्ण 
पूर्व x पश्चिम
पौर्णिमा x अमावास्या 
प्रिय x अप्रिय
फसवी x स्पष्ट   
फायदा x तोटा
फार x कमी 
फुलणे x कोमेजणे
फुकट x विकत  
फिकट x गडद 
बहुमान x अपमान
बरोबर x चूक  
बलाढ्य x कमजोर
बसणे x उठणे  
बंद x उघडा 
बंधन x मुक्तता 
बंडाळी x सुव्यवस्था 
बाल x वृद्ध
बाहेर x आत
बिघात x दुरुस्ती  
बुद्धिमान x निर्बुद्ध
बुद्धिमान x ढ 
बेसावध x सावध 
बेसूर x सुरेल   
भडक x सौम्य 
भरती x ओहोटी
भरभर x सावकाश 
भले x बुरे
भक्कम x कमकुवत 
भय x अभय 
भयंकर x सौम्य 
भयभीत x निर्भय
भव्य x चिमुकले 
भसाडा x मंजुळ
भरती x आहोटी    
भान x बेभाम 
भारतीय x अभारतीय
भाग्यवंत x दुर्भागी 
भांडण x सलोखा 
भिकारी x सावकार  
भूक x तहान 
भूषण x दूषण 
महान x क्षुद्र
मधुर x कडवट 
महाल x झोपडी
मऊ x टणक  
मंद x प्रखर
मंजुळ x कर्कश 
माता x पिता   
माथा x पायथा
माय x बाप
मालक x नोकर
मान x अपमान
माया x द्वेष
माघारा x सामोरा
मान्य x अमान्य  
म्हातारा x तरुण 
मिटलेले x उघडलेले 
मित्र x शत्रू 
मैत्री x दुश्मनी 
मोठा x लहान
मोकळे x बंदिस्त 
मौन x बडबड 
मृत्यू x जीवन 
मृदू x कठीण
मुका x बोलका
मूर्ख x शहाणा  
यशस्वी x अयशस्वी
यश x अपयश  
याचक x दाता   
येईल x जाईल 
योग्य x अयोग्य 
रक्षक x मारक 
रुडू x हसू 
राग x लोभ
राजा x रंक  
रुचकर x बेचव 
रूपवान x कुरूप 
रेखीव x खडबडीत 
रिकामे x भरलेले 
रोड x सुदृढ 
लहानपण x मोठेपण 
लक्ष x दुलर्क्ष 
लवकर x उशिरा
लबाड x भोळा 
लबाडी x प्रामाणिकपणा 
लय x प्रारंभ   
लक्ष x दुर्लक्ष 
लाडके x नावडते 
लांब x जवळ 
लांबी x रुंदी
लेचापेचा x भक्कम 
लोभी x निर्लोभी 
वाकडे x सरळ
वापर x गैरवापर  
वृद्ध x तरुण 
विचार x अविचार
विद्यार्थी x शिक्षक 
विश्वास x अविश्वास 
विलंब x त्वरा 
विशेष x सामान्य
विद्वान x अडाणी 
विष x अमृत
विरोध x पाठिंबा
विसरणे x आठवणे    
वेडा x शहाणा
वेगात x हळूहळू 
व्यवस्थित x अव्यवस्थित  
शत्रू x मित्र 
शहर x खेडे 
शकून x अपशकून 
शाप x वर 
शंका x खात्री   
शेवट x सुरवात
श्वास x निःश्वास  
शिखर x पायथा
शिकारी x सावज
शिस्त x बेशिस्त  
शिक्षा x शाबाशकी 
शीतल x उष्ण 
शीत x अशीत
शक्य x अशक्य
शेंडा x बुडखा
शुद्ध x अशुद्ध
शूर x भित्रा    
श्रीमंत x गरीब 
श्रेष्ठ x कनिष्ठ
सकाळ x संध्याकाळ
सज्जन x दुर्जन 
सदाचार x दुराचार 
सभ्य x असभ्य
सतर्क x बेसावध 
सतेज x निस्तेज
समाधान x असमाधान
सरस x निरस
समान x असमान
समृद्धी x दारिद्र्य   
सत्य x असत्य 
सरळ x वाकडा     
संवाद x विसंवाद 
स्वच्छ x घाणेरडा 
स्वतंत्र x परतंत्र
स्वस्थ x बेचैन 
स्वहित x परमार्थ 
स्वदेश x परदेश 
स्तुती x निंदा
स्वस्त x महाग
स्वाधीन x पराधीन
स्वागत x निरोप  
स्वार्थ x परमार्थ
स्वार्थी x निःस्वार्थी 
स्पष्ट x अस्पष्ट  
सावध x बेसावध 
साहसी x भित्रा 
सार्थ x व्यर्थ 
साम्य x फरक
सान x थोर
सावकाश x पटकन 
सार्वजनिक x खाजगी  
सानुली x मोठी 
सामुदायिक x वैयक्तिक      
स्थिर x अस्थिर 
सुप्रसिद्ध x कुप्रसिद्ध 
सुरक्षित x असुरक्षित 
सुख x दु:ख
सुटका x अटक
सुशिक्षित x अशिक्षित 
सुगंध x दुर्गंध 
सुंदर x कुरूप 
सुदैवी x दुर्दैवी 
सुरुवात x शेवट
सुभाषित x कुभाषित   
सूर्योदय x सूर्यास्त 
सोपे x कठीण
सोय x गैरसोय 
सौजन्य x उद्धटपणा 
सेवक x मालक
हळू x जलद 
हसणे x रडणे 
हलके x जड 
हजर x गैरहजर
हसतमुख x रडततोंड  
हार x जीत 
हिम्मत x भय 
हिंसक x अहिंसक
हिरमुसलेला x उत्साही 
हित x अहित  
हिशेबी x बेहिशेबी 
हीन x दर्जेदार
हुशार x मठ्ठ 
होकार x नकार
क्षमा x शिक्षा 
ज्ञान x अज्ञान

संकलन-कु.मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे.
जि.प.वरिष्ठ प्राथमिक शाळा सुकळी.
ता.जि.वाशिम...

Thursday, 6 September 2018

बाई माझ्या

*बाई माझ्या*
माझ्या बाईंना समर्पित रचना...
*बाई माझ्या छान*
*गालात हसायच्या*
*उंचापु-या सडपातळ*
*गो-या छान दिसायच्या....*✒

*शब्द असो की उजळणी*
*नियमितपणे पहायच्या*
*काळ्याभोर वेणीला*
*गजराही माळायच्या....*

*पाढे २ ते ३० पर्यंत रोज*
*अचूक म्हणून घ्यायच्या*
*कंटाळवाने झाले की*
*झुकझुकगाडी घ्यायच्या...*✒

*चुकलं कधी तर जवळ*
*बोलावून मायेनं सांगायच्या*
*कौतुकाची थाप पाठीवर*
*आठवणीने द्यायच्या....*✒

*हावभावासह गोष्टी*
*छान छान सांगायच्या*
*दूध आणि सुगडी*
*खायला द्यायच्या....*✒

*आवाज होता मंजुळ*
*गोड गीत म्हणायच्या*
*राष्ट्रगीत सुरेल सुरात*
*पेटीवर म्हणायच्या....*✒

*मंत्रमुग्ध व्हायची मुले*
*जेव्हा मॅडम वर्गात यायच्या*
*शिस्त फार होती अंगी*
*फार कडक दिसायच्या....*✒

*इंग्रजीत एकदम परफेक्ट*
*इंग्रजीच बोलायच्या*
*शब्दांसाठा फार महत्त्वाचा*
*समजावून सांगायच्या....*✒

*आजारी असलं कोणी*
*विचारपूस करायच्या*
*पारले -G घेवून सोबत*
*पहायला घरी यायच्या....*✒

*वक्तृत्व कला छान*
*भाषण छान करायच्या*
*एखादा गुलाब दिला की*
*प्रेमाने जवळ मला घ्यायच्या...*✒

*अशा माझ्या काळेबाई*
*जणू आईच भासायच्या*
*काळाआड गेली मुर्ती*
*आठवणी मनी उरायच्या...*✒

*©कवयित्री-मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे*
*ता.जि.वाशिम*
✍✍✍✍✍✍
(माझ्या ब्लाॅगवर प्रसारित केली आहे त्यामुळे नावांसह शेअर करावी.)

Monday, 3 September 2018

स्त्रीशक्ती जागर जाणिवांचा....

*स्पर्धेसाठी*

*विषय-स्त्रीशक्ती जागर जाणिवांचा*

*मुक्तछंद*

होय मीच स्त्री जी पडद्याआडून पदरेच्या आड अबलापणाच सावट धरून बसलेली..
नव्हीच एवढी हिंमत माझ्यात म्हणून सारं सारं उघड्या डोळ्यांनी पहात राहिलेली...
सासू सास-याचा मार आणि गलिच्छ शिव्यांचा भडीमार  सोसत आलेली...
डोळ्यांतले अश्रू पदराने दारामागे पुसत धुमसत असलेली...✒
पण ....बस्स

आता मी तसलं काहीच करत बसणार नाही
आणि उघड्या डोळ्यांनी अन्याय सहनही
करत बसणार नाही....
मी सावित्रीची लेक...आता अन्याय सहन करणार नाही..
आणि जिद्दीला पेटून चार भिंती फक्त चुल आणि मुल ही व्याख्याच बदलून टाकणारी...✒

मी सावित्रीच्या ज्ञानाबिंदूचे अमृत पिऊन
आकाश कवेत घेणारी...
मुक्ता साळवे सारखी शिकून स्वचं अस्तित्व जपत जपत स्वावलंबी बननारी...
बंदने माझी मीच मुक्त करून दाही दिशा
उड्डाण करणारी....✒

अत्याचार,अन्यायाला अजिबात थारा न देणारी जशी माॅ जिजाऊ होती...
तिचेच आदर्श जपत काळासोबत,विज्ञानाचा
हातात हात घालून चालणारी....
देवभोळी मी नव्हतीच खरी पण मला
त्यात ही लोटलं जायचं....
स्वतःसाठी नव्हे पण मला ते इतरांसाठी करावं
लागायचं....✒

पण माझी श्रद्धा खरी आहे...आणि ती मीही
मनापासून जपणारी ....
पण खरा आणि खोटा...साधू आणि ढोंगी यातला फरक समजून घेत चालणारी....
सोडून दिलीत सारी बंधने आणि तोडून दिलेत
सारे मानवाने निर्माण केलेले पाश...
आज मीच मोकळे केलंत माझ्याचसाठी हे
सुंदर,मोकळे आकाश...✒

मासिकपाळी ती तर नैसर्गिक कृती
पण तिलाही मंदीर प्रवेश नाकारणारी
पण पाहिलं का कोणी खरंच तीचं
निर्मळ मन गंगेसारखी पवित्र असणारी...
जो पुरूष निर्मितीची खाण स्त्री देवाचं खरं
दर्शन म्हणजे स्त्री असणारी....✒

जिच्या कुशीत राहतो जीव नऊ महिने
नऊ दिवस...घेतलास श्वास गर्भात
तरीही स्वहित सतत जपणारी...
वासनांध नजरेचा नजरा चुकवणारी...
स्वतःला स्वतःचं अस्तित्व दाखवून देणारी...✒

*कवयित्री-मिनाक्षी पांडुरंग नागराळे*
*ता.जि.वाशिम*